Uit de stikstofcrisis met een nieuw verdienmodel voor boeren | Natuur & Milieu

Uit de stikstofcrisis met een nieuw verdienmodel voor boeren

Nederland ligt plat als gevolg van de stikstofcrisis. De politiek zoekt naarstig naar uitwegen om de crisis te bezweren. Lijkt er een tijdelijk pad gevonden? Dan blijkt de ‘oplossing’ niet lang houdbaar: juridisch of in de provinciale praktijk. Wij zien een versnelde overgang naar kringlooplandbouw als enige houdbare oplossing voor de lange termijn en stellen concrete stappen voor. De overheid moet de regie pakken en met boeren, supermarkten, leveranciers en banken zorgen voor een lonend verdienmodel. Een model dat de boer in staat stelt om te boeren en er tegelijkertijd voor zorgt dat de landbouw weer past binnen de milieugrenzen van ons land.

Met de PAS-uitspraak is de ultieme ondergrens bereikt. De wissel die ons huidige landbouwsysteem op het milieu en de natuur trekt is veel te groot. Nederland kampt met een stikstofoverschot, met een sterk vervuild watersysteem (slechts 1% van ons oppervlaktewater voldoet aan de Europese richtlijnen), en we verliezen in een hoog tempo planten- en dierensoorten. De sector barst uit zijn voegen en is te zwaar en vervuilend voor het land dat hem draagt. Niet verwonderlijk overigens, als je als klein land de op één na grootste landbouwexporteur ter wereld bent.

Van race to the bottom naar nieuw verdienmodel

Toch is het de samenleving die deze landbouw ‘besteld’ heeft. Ontoereikend politiek beleid, een voortdurende prijsdruk op landbouwproducten, landbouwsubsidies en leningen eenzijdig gericht op maximalisatie hebben hiervoor gezorgd. Voor veel boeren was er geen andere optie dan schaalvergroting en intensivering. Met als gevolg minimale marges en uiteindelijk een race to the bottom. En die bodem is nu pijnlijk in zicht. Maar wanneer we met elkaar een sector decennialang de verkeerde kant opsturen, is het ook onze gezamenlijke plicht de richting te keren. Dit kunnen we doen door omstandigheden te creëren die de omslag naar kringlooplandbouw mogelijk maken. Dat is de weg vooruit, daar zou de toekomstgerichte boer de barricade voor op moeten. Maar hoe creëren we die omslag?

Milieuschade moet een prijs krijgen

Allereerst moet er een prijskaartje komen te hangen aan milieuschade. Wanneer een ondernemer geen financiële prikkels heeft om duurzamer te produceren, dan ontbreekt een economisch motief om de bedrijfsvoering aan te passen. Zo moet aan stikstofuitstoot een prijskaartje hangen, aan het gebruik van toxische bestrijdingsmiddelen eveneens. De boer die kosten maakt om minder bestrijdingsmiddelen op zijn akker te gebruiken of preciezer te bemesten, snijdt anders in zijn eigen vlees. De opbrengst van zo’n milieuheffing moet ten goede komen aan boeren die de overstap maken naar een duurzaam, natuurvriendelijk kringloopboerenbedrijf.

Een beloning voor de koplopers

Een financiële beloning voor de boer die de overstap maakt naar kringlooplandbouw, dat is de tweede belangrijke stap. Nu is er de absurde situatie dat een product dat beter is voor het milieu, mens en dier, voor een hogere prijs in het schap ligt. Milieuvriendelijke boeren moeten noodgedwongen genoegen nemen met lagere marges. Ze maken extra kosten, maar kunnen daar op de markt geen hogere prijs voor vragen. Voedingsmiddelenbedrijven moeten hogere prijzen bieden voor de producten van duurzame boeren, dan voor boeren die niets meer doen dan wettelijk is bepaald. En al helemaal geen zaken doen met notoire wetsovertreders.

Bescherming tegen milieubelastende import

De Nederlandse boer die de omslag maakt naar kringlooplandbouw verdient bescherming tegen import van milieubelastende buitenlandse producten. Verschuiving van productie naar landen waar onder nog slechtere natuur-, milieu- en dierenwelzijnsomstandigheden wordt geproduceerd, verplaatst namelijk het probleem. En dat plaatst onze eigen boeren op achterstand. Het recente rapport van de Taskforce Verdienvermogen kringlooplandbouw geeft voor zo’n bescherming duidelijke handvatten.

Banken en consumenten: voeg daad bij het woord

Tot slot moeten ook banken en consumenten hun verantwoordelijkheid nemen. Banken, bied de boer die kiest voor een gezond bedrijf en voor de toekomst van ons land, een lagere rente dan zijn collega die dat niet doet. En maak jullie duurzaamheidsambities zo waar.  En wat kun je als consument doen? Een systeem veranderen kost tijd. Gelukkig kun je als consument en betrokken burger meer doen dan afwachten tot deze crisis is beslecht. Voor het schap kunnen wij onze betrokkenheid tonen bij de milieubewuste boer. Door te kiezen voor producten voorzien van een duurzaamheidskeurmerk, door vaker te kiezen voor vegetarische opties en producten met minder milieubelasting. Zo belonen we de doortastende boer in spannende tijden. Voeg ook de daad bij het woord in jouw winkelmand!

 

Rob

Geschreven door Rob van Tilburg, Directeur Programma’s

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Natuur & Milieu

Volg ons op Facebook, Twitter of Instagram of meld je aan voor de nieuwsbrief.

  • sponsor
  • sponsor
  • sponsor
[gravityform id="186" title="false" description="false"]
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.