Afgelopen zomer hebben 4000 huishoudens de Watermonster-meetkit van Natuur & Milieu en ASN Bank aangevraagd en daarvan zijn er ruim 850 aan de slag gegaan. Een groot succes!

Watermonsters in beeld

Verspreid over het hele land is de kwaliteit van sloten, plassen, meren en vennen in beeld gebracht. De resultaten van het burgeronderzoek laten helaas een negatief beeld zien van de waterkwaliteit: in een overgroot deel van de onderzochte wateren is de waterkwaliteit slecht of matig.

Wetenschappelijke validatie laat zien dat burgeronderzoek een goede indicatie geeft van de ecologische toestand van de kleine wateren. Daarmee is burgeronderzoek een early warning system om de waterkwaliteit in Nederland op hoofdlijnen in kaart te brengen, op veel plekken en in grote hoeveelheden. Ecoloog Sven Teurlincx (NIOO-KNAW) ziet de grote potentie van burgeronderzoek: ‘Burgeronderzoek kan een belangrijke signaalfunctie vervullen. Het geeft een goed eerste beeld van de toestand van het water en levert bruikbare data voor waterbeheerders op om verontreiniging verder te onderzoeken en aan te pakken.’

Veldonderzoek

In totaal hebben meer dan 850 burgerwetenschappers het water in de buurt gemeten. Deze metingen hebben plaatsgevonden in heel Nederland: van Schiermonnikoog tot Maastricht en van Zeeuws-Vlaanderen tot Noord-Groningen. Bovendien is een deel van de wateren ook onderzocht door waterkwaliteitsexperts. Dit is gedaan om te onderzoeken hoe betrouwbaar de metingen waren. Met behulp van de metingen hebben we geanalyseerd wat de toestand van kleine wateren in Nederland is. Met name de helderheid en de aan- of afwezigheid van planten waren daarbij van belang.

Resultaten

Uit het onderzoek blijkt dat de waterkwaliteit in Nederland zorgelijk is. De metingen van burgers laten zien dat dat bijna één vijfde van de wateren van goede kwaliteit is. Nog eens één vijfde is van slechte kwaliteit en de rest is van matige kwaliteit of geeft een gemengd beeld. De resultaten van de metingen door experts geven een negatiever beeld. Dit komt omdat zij de hoeveelheid voedingsstoffen in het water nauwkeuriger hebben gemeten. Het bleek dat veel wateren teveel voedingsstoffen bevatten. Dit is een indicator voor slechte waterkwaliteit. Via de onderstaande knop kun je de publiekssamenvatting bekijken.

Lees onderzoeksrapport Lees samenvatting

Watermonsters

 

 

 

 

Wat kan ik doen?

Ook in je dagelijkse leven kun je bijdragen aan een goede waterkwaliteit in en om je huis. Bekijk de tips voor goede waterkwaliteit. Wil je ons helpen met dit belangrijke project? Steun ons dan met een extra gift en draag bij aan de kwaliteit van ons water. Met alle gegevens en inzichten die we met dit onderzoek hebben verzameld, gaan we volgend jaar opnieuw de waterkwaliteit door heel Nederland meten. Hierdoor ontwikkelen we samen met mensen een early warning system voor monitoring van de waterkwaliteit.

Steun ons

  • Veelgestelde vragen

    • Waarom is dit onderzoek belangrijk?

      Goede waterkwaliteit is van levensbelang. Een goede waterkwaliteit is essentieel voor het in stand houden van de biodiversiteit. Schone wateren huisvesten en biedt voedsel aan planten en dieren die een belangrijke rol spelen in ecosystemen, zoals insecten en vogels. Maar ook voor mensen is schoon water essentieel. Voor een gezonde voedselproductie, betaalbaar drinkwater en veilig zwemwater.

      Op veel plekken in Nederland wordt de waterkwaliteit niet standaard gemeten. Vooral de  zogenaamde ‘overige wateren’, zoals beekjes, sloten, grachten, vijvers en andere kleine wateren worden niet regelmatig gemeten.  Dat is heel jammer, want het is belangrijk om te weten wat de waterkwaliteit is, zodat er maatregelen genomen kunnen worden indien het water sterk vervuild is.

      Daarom gaat Natuur & Milieu samen met burgers meten wat de kwaliteit van het water is. Want meten is weten.

    • Is het geen taak voor de overheid? Waarom zetten jullie burgers in om water te meten?

      De waterschappen zijn verantwoordelijk voor het meten van de waterkwaliteit. Het scheelt enorm per waterschap hoe uitvoerig gemeten wordt.

      Officieel moeten alle wateren in Nederland voldoen aan de Kader Richtlijn Water.

      Nederland heeft heel veel water en mede daarom heeft de Nederlandse overheid ervoor gekozen om wateren onder te verdelen in ‘krw-waterlichamen’ en ‘overige wateren’. Alleen in KRW-waterlichamen moet officieel gemeten worden door de waterschappen. KRW-waterlichamen zijn grotere wateren, rivieren  beken en kanalen met een stroomgebied groter dan 1000 hectare of meren met een oppervlak groter dan 50 hectare. Alle wateren die kleiner zijn vallen in de categorie ‘overige wateren’, dit is ongeveer 1/3 van al het oppervlakte water in Nederland. Dit zijn dus heel veel wateren die niet gemeten worden. Denk hierbij aan slootjes, vennetjes, beken, meren, riviertjes en grachten.

    • Wat maakt dit project anders dan andere citizen science projecten voor het meten van water?

      Dit project gaat over alle wateren in Nederland en vooral de kleinere nog onbemeten wateren. Er is een lange looptijd dat mensen kunnen gaan meten. We hopen op een grote ruimtelijke spreiding. De focus van ons onderzoek ligt op de waterkwaliteit van het water als geheel.

    • Wat gaan jullie doen met mijn onderzoeksgegevens?

      Van alle gemeten wateren waarvan de gegevens (grotendeels) zijn ingevuld, bepalen we de waterkwaliteit. Een deel van de gemeten plekken, laten we nog een keer extra bemeten door onderzoekers. Al deze informatie gebruiken we om een overzicht te maken van de waterkwaliteit in Nederland. Met een persbericht en een kort rapport zullen we de resultaten in december publiceren. Het rapport zullen we ook delen met relevante partijen in het waterveld, zoals de waterschappen, provincies en gemeenten en de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat en van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.

    • Krijg ik nog te horen hoe de waterkwaliteit is op de plek waar ik onderzoek heb gedaan?

      Als je alle gegevens hebt ingevuld, ontvang je in december een mail met de resultaten van het water dat je gemeten hebt. Is het niet gelukt om alle vragen te beantwoorden? Dan ontvang je een mail met de algemene resultaten van de waterkwaliteit in alle gemeten wateren.

    • Wanneer maken jullie de resultaten bekend?

      In december zullen we de resultaten bekend maken met een persbericht en een kort rapport. Als je alle gegevens hebt ingevuld, ontvang je dan een mail met de resultaten van het water dat je gemeten hebt. Is het niet gelukt om alle vragen te beantwoorden? Dan ontvang je een mail met de algemene resultaten van de waterkwaliteit in alle gemeten wateren.

    • Doen jullie zelf ook nog metingen?

      Ja, samen met onderzoekers gaan we zelf ook meten. Dit doen we op zo’n 100 plekken verspreid over Nederland. Deze plekken selecteren we uit de inzendingen. De onderzoekers nemen watermonsters en beantwoorden dezelfde vragen als de deelnemers. Ze meten ook nog een aantal extra zaken zoals fosfaat en zuurstofgehalte, als extra controle.

    • Naar welke aspecten van waterkwaliteit wordt in dit onderzoek gekeken?

      In het onderzoek wordt gekeken naar doorzicht, pH, nitraat, samenstelling van waterplanten en begroeiing en vorm van de oever. We meten dus chemische en ecologische waterkwaliteit. De combinatie van deze gegevens geeft een goed beeld van de waterkwaliteit.

    • Waarom deze aspecten?

      De combinatie van chemische en ecologische waterkwaliteit geeft een goed beeld van de waterkwaliteit. Oftewel, hoe gezond is het water. Mest is een van de grote bronnen van vervuiling van het oppervlaktewater in Nederland. Mest heeft effect op de nitraatconcentratie, het doorzicht (is het water troebel of niet?), pH en het soort waterplanten. De voedingsstoffen in mest zorgen er bijvoorbeeld voor dat kroos uitbundig groeit in water dat met mest is vervuild.

    • Wat zijn de belangrijkste oorzaken van de vervuiling van oppervlaktewater?

      Er zijn vier belangrijke oorzaken: mest en bestrijdingsmiddelen vanuit de landbouw, riooloverstort bij hevige regenbuien en nieuwe stoffen en geneesmiddelen die de rioolwaterzuivering moeilijk kan verwijderen en zo in het oppervlaktewater kunnen komen.

    • Is de droogte ook schadelijk voor de waterkwaliteit?

      Aanhoudende droogte inderdaad schadelijk. Door aanhoudende droogte (zoals in de zomer van 2018) in combinatie met hoge (water)temperaturen neemt de waterkwaliteit af. Dit komt onder meer door de toename van verzilting (zouter worden van het water). Droogte en warmte leidt er ook toe dat het aantal meldingen van blauwalg, botulisme en vissterfte toeneemt.