Voedsel

We genieten graag dagelijks van lekker eten. Maar de productie van ons eten is vaak erg belastend voor het milieu en de natuur. De manier waarop ons eten geproduceerd wordt, kan en moet met veel meer oog voor klimaat en planten en dieren. Daarom zetten wij ons in voor een duurzame landbouw in Nederland en stimuleren we het eten van duurzame producten: minder vlees en juist meer plantaardige eiwitten, lokaal geteelde groenten en fruit.

Wat jij kunt doen

Inspiratie & downloads

De productie van ons eten is erg belastend voor milieu en natuur. Wil je ons steunen om duurzame productie en het eten van meer plantaardig en lokaal geteelde producten te stimuleren?

Doneren

Wat wij doen

Schoon water

Lees meer

Nederland Zoemt

Lees meer

Beter Leven keurmerk

Lees meer

Duurzame kringlooplandbouw

Lees meer

Vegamonitor

Lees meer

Restaurants van Morgen

Lees meer

Duurzamer telen

Lees meer

Green Proteine Alliance

Lees meer

Visie

In de toekomst produceren we ons voedsel op een manier die de biodiversiteit niet schaadt en die niet langer bijdraagt aan klimaatverandering. Nu zorgt de Nederlandse landbouw voor veel problemen, omdat deze te groot en intensief is. Bekende issues zijn de stikstofcrisis, het mestoverschotoverdadig gebruik van bestrijdingsmiddelen op voedingsmiddelen . Om nog meer problemen te voorkomen, is een andere manier van produceren (en consumeren) nodig en mogelijk.

Bekijk onze visie

Standpunten

Circulaire landbouw

Het Nederlandse landbouwsysteem is niet circulair. Om te beginnen is het een sector die de hele wereld overspant: veevoer komt van ver weg, een deel van de mest wordt geëxporteerd naar het buitenland en ook wordt een (groot) deel van de productie geëxporteerd. Daarnaast wordt vooral in de veehouderij gebruik gemaakt van grondstoffen die mensen ook kunnen eten, waardoor er sprake is van competitie. Zo eten kippen mais en andere granen die ook direct door mensen geconsumeerd kunnen worden. Dit is niet efficiënt: het draagt bij aan klimaatverandering en in het kader van de groeiende wereldbevolking is het niet verstandig.

Wij pleiten voor een circulair voedselsysteem waarin kringlopen (zo lokaal mogelijk) gesloten zijn en er zo min mogelijk competitie tussen voedsel voor dieren en voedsel voor mensen is. Dit kan onder andere door te zorgen dat er mestevenwicht is: de hoeveelheid dieren is zodanig dat alle mest die geproduceerd wordt, op grond in de buurt kan worden benut. Daarnaast wordt de grootte van de veestapel (ook) begrensd door de hoeveelheid veevoer die uit reststromen kan worden gemaakt. Zo gaat er geen voor mensen eetbaar voedsel meer in veevoer. Koeien eten vooral gras (van gronden waar akkerbouw niet mogelijk is) en varkens en kippen eten restproducten uit de retail en/of verwerkende industrie (denk aan oud brood of afvalstromen van bakkerijen, snoepfabrieken, aardappelverwerkers en bierbrouwerijen).

Veehouderij

De veehouderij in Nederland overschrijdt milieugrenzen. Dit komt met name door de omvang van de veestapel, maar ook door de manier waarop dieren worden gehouden. Dit zorgt voor vervuiling van bodem en water (onder andere door een teveel aan nutriënten) en lucht (bijvoorbeeld stankoverlast, maar ook uitstoot van schadelijke stoffen zoals fijnstof en ammoniak). Daarnaast is de productie van vlees en zuivel belastend voor milieu en klimaat en worden grote hoeveelheden land gebruikt voor de productie van veevoer, wat biodiversiteit in binnen- en buitenland bedreigt.

 

Wij staan voor een gezonde en duurzame veehouderij die geen schade toebrengt aan haar omgeving. Door het verminderen van het aantal dieren én door het verduurzamen van het veevoer en de houderijsystemen blijft deze sector binnen milieugrenzen. De mest die door dieren in Nederland wordt geproduceerd, kan dan veilig op bodems in Nederland worden benut – er is dus geen mestoverschot meer. Daarnaast bestaat het veevoer geheel of zoveel mogelijk uit reststromen en coproducten. Waar dat nog niet het geval is, komt het van dicht(er)bij en is duurzaam geteeld. Dieren in de veehouderij zijn weerbaar en kunnen hun natuurlijke gedrag vertonen. Boeren verdienen een eerlijke prijs voor hun product. Lees hier alles over in onze Voedselvisie.

Melkveehouderij

De melkveehouderij in Nederland overschrijdt milieu- en natuurgrenzen. Met name de hoge productie van fosfaat en stikstof (door mest) vormde en vormt een probleem. Wij vinden dat de melkveehouderij in Nederland (en ook daarbuiten) weer grondgebonden moet worden. Dat wil zeggen dat boeren de mest van de koeien op hun eigen land kunnen benutten. Dit zorgt voor sluiting van mineralenkringlopen en een gezonde bodem (door de toevoeging van organische stof). Ook moeten koeien zoveel mogelijk in de wei staan: dat is beter voor het milieu en voor de koe. In weilanden is ook ruimte voor biodiversiteit, zoals kruidenrijk grasland en weidevogels.

Omdat er bij de omzetting van voedsel (bijvoorbeeld gras > koe > melk/vlees) altijd verliezen plaatsvinden, is het in principe efficiënter om land te gebruiken om voedsel voor mensen te verbouwen. Rundvee heeft echter, in beperkte mate, wel een waarde in het voedselsysteem: koeien kunnen gras (dat wij niet kunnen eten) omzetten in producten die wij wel kunnen eten (melk en vlees). Op sommige gronden (bijvoorbeeld veen) groeit niets anders dan gras – daar kan dus (nog) geen voedsel voor mensen worden verbouwd. Als koeien grazen op deze gronden, wordt dit land toch nuttig gebruikt om gras, via de koe, om te zetten in producten die wij wel kunnen eten

Veevoer

De teelt van veevoer draagt voor een significant deel bij aan de milieu-impact van de productie van vlees en zuivel. Daarnaast vindt de teelt van veevoer deels plaats in gebieden waar boskap is of waar bodems uitgeput raken. Ook gebruiken we kostbare landbouwgrond voor de productie van granen die gevoerd worden aan vee, terwijl we dat zelf ook heel goed kunnen eten. Tel daarbij het transport over grote afstanden op en zie: de huidige manier van veevoerproductie is verre van duurzaam.

Wij vinden dat wanneer er sprake is van veevoerproductie (bijvoorbeeld soja of granen), dat moet gebeuren zonder schade aan het regenwoud, aan de bodem en aan natuur en biodiversiteit. Beter nog is het wanneer er geen competitie is tussen veevoer en humane voedselvoorziening. Productie van veevoer moet verleden tijd worden: dieren zijn namelijk bij uitstek geschikt om stromen die wij niet kunnen of willen eten, om te zetten in een nuttig product. Varkens en kippen groeien goed op reststromen (denk aan coproducten uit de suiker- of aardappelindustrie en uit bakkerijen) en koeien kunnen gras op marginale gronden omzetten in melk en vlees. Op die manier kunnen we zo efficiënt mogelijk gebruikmaken van land en organische (rest)stromen. Zie ook het standpunt circulaire landbouw.

Mest en mineralen

De landbouw in Nederland is intensief en hoogproductief. Om deze productie op peil te houden, worden grote hoeveelheden (kunst)mest gebruikt. Een deel van deze mineralen komt echter in het milieu terecht, waardoor bodem, grondwater en oppervlaktewater vervuild raken en biodiversiteit bedreigd wordt. Het gebruik van minerale kunstmest draagt niet bij aan het op peil houden van het organische stofgehalte van de bodem, waardoor onder andere de bodemstructuur en het vermogen tot waterberging achteruitgaan. Daarnaast is de veestapel in Nederland zo groot, dat we niet alle mest op Nederlandse bodems kunnen benutten. Daarom wordt een deel van de mest ‘verwerkt’: dat wil zeggen geëxporteerd, eventueel na een bewerkingsstap zoals vergisting of verbranding. Hier wordt echter mee gefraudeerd door meer mest op het land te brengen dan is toegestaan, terwijl op papier wordt aangegeven dat deze mest wordt geëxporteerd. Ook is mest door het overaanbod niet langer een waardevolle grondstof: boeren moeten betalen om hun mestoverschot af te voeren. Dit kan en moet anders.

Wij vinden dat mest weer een waardevolle grondstof moet worden en dat het gebruik van mest binnen milieugrenzen moet blijven. Om de bodemkwaliteit en bodemvruchtbaarheid te waarborgen, moet het aandeel kunstmest flink omlaag. Dierlijke mest (vooral vaste mest) en compost zorgen voor voeding van bodems met zowel mineralen als met organische stof. Dat is nodig voor gezonde bodems en voedselproductie op de lange termijn, en zorgt voor opslag van koolstof in de bodem.

Daarnaast pleiten wij voor evenwicht op de mestmarkt: zorg dat de mest die geproduceerd wordt door vee in Nederland, ook kan worden benut op Nederlandse bodems. Mestverwerking is dan niet meer nodig. Dit betekent dat de veestapel kleiner zal moeten worden. Zo blijft de veehouderij en het gebruik van mest binnen milieugrenzen en wordt mest weer een waardevolle grondstof. Het bewerken van mest moet alleen gebeuren als dat zorgt voor een meststof die beter is voor de bodemgezondheid.

Zie ook ons standpunt mestbewerking en lees meer in onze Voedselvisie.

Mestbewerking

We hebben in Nederland te maken met een mestoverschot. Een deel van de mest mag niet op Nederlandse bodems worden benut vanwege het mestoverschot en wordt daarom geëxporteerd (verwerkt). Vaak vindt eerst een bewerkingsstap plaats, bijvoorbeeld vergisting of verbranding van mest. Wij vinden dat onnodig en soms zelfs zonde. Daarom vinden wij dat mestbewerking alleen moet gebeuren als dat zorgt voor een meststof die beter is voor de bodemgezondheid.

Bij mestverbranding blijven de mineralen in de mest over en wordt de organische stof (de koolstof) verbrand. Zo blijft er een meststof achter die weliswaar nutriënten levert, maar niet de organische stof in de bodem op peil houdt. Dat is een risico, want bodems hebben organische stof nodig voor een goede structuur, voor het vasthouden en leveren van mineralen en voor waterberging. Bij mestvergisting wordt de methaan die vrijkomt uit mest verbrand en wordt dus energie gewonnen uit mest. De organische stof blijft weliswaar behouden, maar deze verandert van samenstelling. Er is weinig bekend over het effect van het opbrengen van vergiste mest op de bodem.

Bovendien vinden we dat mest niet moet worden gezien als energiebron, maar als bodemverbeteraar. Daarom zijn wij geen voorstander van mestvergisting. Mestbewerking moet plaatsvinden met als uitgangspunt het verbeteren van bodemkwaliteit en -gezondheid, zodat er meststoffen ontstaan die gezond zijn voor de bodem. Dat kan door mest zo snel mogelijk te scheiden in een dikke en een dunne fractie en/of door het te composteren. Zie ook onze standpunten mest en mineralen en bodemvruchtbaarheid.

Bodemvruchtbaarheid

Als het gaat om voedselvoorziening, is de bodem ons grootste goed. De bodem levert nutriënten, water, de mogelijkheid voor planten om te wortelen en is een thuis voor een heel groot scala aan diertjes, schimmels en bacteriën die ervoor zorgen dat de bodem blijft functioneren. Zonder een gezonde en levende bodem is voedselvoorziening niet mogelijk. Hoe gezonder de bodem, hoe minder kunstmest en bestrijdingsmiddelen nodig zijn en hoe minder de boer hoeft te beregenen bij droog weer.

De bodemgezondheid en -vruchtbaarheid staan echter wereldwijd onder druk. In Nederland is er sprake van zeer intensieve bemesting met (kunst)mest, waardoor er weliswaar genoeg mineralen in de bodem komen, maar de hoeveelheid organische stof daalt in sommige gevallen. Organische stof is onder andere nodig voor een goede bodemstructuur en waterhuishouding. In andere delen van de wereld, bijvoorbeeld daar waar veevoer voor export wordt verbouwd, is er juist sprake van het onttrekken van mineralen aan de bodem door export van organische stof en door onderbemesting.

Om de bodemkwaliteit en -vruchtbaarheid te waarborgen, moet het aandeel kunstmest flink omlaag. Dierlijke mest (vooral vaste mest) en compost zorgen voor voeding van bodems met zowel mineralen als met organische stof. Ook moeten we zorgen voor een op kleine(re) schaal gesloten voer-mestkringloop. Op die manier komt de mest zoveel mogelijk terug op de bodem waar het veevoer is geproduceerd, zodat bodems niet meer worden uitgeput of overbemest

Biodiversiteit

De biodiversiteit lijdt onder de impact van de mens. Het intensieve gebruik van land, verstedelijking en versnippering, waterhuishouding, de uitstoot van schadelijke stoffen, klimaatverandering – al deze elementen hebben impact op de biodiversiteit. De (Nederlandse) landbouw heeft een niet te onderschatten negatief effect op de biodiversiteit. Dat komt onder andere door het zeer intensieve gebruik van land, door grootschalige monoculturen en door het gebruik van te veel (kunst)mest en bestrijdingsmiddelen. Tegelijk is biodiversiteit essentieel voor het voortbestaan van natuur en ecosystemen, maar ook voor de voedselvoorziening.

Wij vinden dat de biodiversiteit moet worden beschermd en dat de achteruitgang die de laatste tientallen jaren heeft plaatsgevonden, moet worden omgekeerd. De landbouw kan en moet hieraan bijdragen door onder andere natuurinclusiever te produceren en door minder kunstmest en (schadelijke) bestrijdingsmiddelen te gebruiken. Zie ook het standpunt gewasbescherming. Hier vind je ons onderzoek naar waterkwaliteit en biodiversiteit in Nederland.

Waterkwaliteit

Goede waterkwaliteit is van levensbelang. Het is essentieel voor de biodiversiteit en voor het functioneren van ecosystemen. Maar ook mensen hebben belang bij schoon water: we zijn ervan afhankelijk voor ons drinkwater, voor landbouw en industrie en voor recreatie. De waterkwaliteit in Nederland staat sterk onder druk. Met name de ecologische waterkwaliteit is rampzalig: slechts 1% van de wateren binnen de Kaderrichtlijn Water voldoet aan de norm. Dit heeft negatieve gevolgen voor onder andere de biodiversiteit en drinkwatervoorziening.

De belangrijkste oorzaken van de slechte waterkwaliteit in Nederland zijn het gebruik van mest en bestrijdingsmiddelen, waarvan een deel in het water terechtkomt. Daarom moet vervuiling door deze stoffen drastisch omlaag. Regelgeving rondom mest en bestrijdingsmiddelen moet beter worden gehandhaafd en soms ook aangescherpt. Een duurzamer voedselsysteem is uiteindelijk de meest structurele oplossing. Lees hier meer over wat Natuur & Milieu aan het verbeteren van de waterkwaliteit doet. Hier vind je ons uitgebreide onderzoek naar waterkwaliteit en biodiversiteit in Nederland.

Gewasbescherming

Gewasbeschermingsmiddelen, of bestrijdingsmiddelen, zijn stoffen die worden gebruikt om gewassen te beschermen tegen ziekten en plagen. Ze zijn binnen de gangbare manier van voedselproductie nodig voor het produceren van voldoende voedsel van goede kwaliteit. Maar bij het gebruik van bestrijdingsmiddelen komt een deel ervan in het water en de bodem terecht en richt daar schade aan. Dat kan zich uiten in vervuiling van bodem en water, maar ook in schadelijke effecten op bodem- en waterdieren en op insecten (waaronder bijen).

Om deze schadelijke effecten zoveel mogelijk te verminderen, vinden wij dat er minder gewasbeschermingsmiddelen moeten worden gebruikt en dat ze slimmer moeten worden ingezet. Het voorkómen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen moet belangrijker worden. Dat kan onder andere door in te zetten op een gezonde bodem, slimme teeltsystemen en het telen van planten die beter bestand zijn tegen ziekten en plagen.

Naast preventie van het gebruik van middelen vinden wij dat handhaving van wet- en regelgeving strikter moet worden. Het gebruik van de meest schadelijke middelen moet worden verboden. Daarbij gaat het onder andere om bestrijdingsmiddelen die neonicotinoïden bevatten (voor bijen, insecten en vogels zeer schadelijk). De toelating voor natuurlijke middelen moet worden aangepast, zodat deze middelen sneller op de markt kunnen komen.

Gezond en duurzaam eten

Wij willen dat iedereen gezond, lekker en duurzaam kan eten, nu en in de toekomst. De milieubelasting van ons huidige eetpatroon is te hoog. Wij vinden dat dat moet veranderen, en dat kan ook! Daarom hebben wij het Menu van Morgen ontwikkeld: een menu met lekker en gezond eten dat de aarde niet uitput. Hoe dat menu eruitziet? Geef groenten bij iedere maaltijd de hoofdrol. Eet zoveel mogelijk met het seizoen mee en kies voor lokale producten. Varieer uitgebreid met peulvruchten, noten en granen en eet met mate vlees, vis en zuivel. Wees creatief en verspil geen voedsel. Lees er hier meer over.

Keurmerken

Veel mensen willen graag duurzamer, eerlijker of diervriendelijker eten en drinken. Een keurmerk is een onafhankelijk bewijs dat een product aan hogere eisen (dan de wettelijke) voldoet. Handig voor de bewuste consument dus. Maar er zijn ook veel logo’s en merken die op een keurmerk lijken. Door de overdaad aan (keur)merken en logo’s weten veel mensen niet meer wat ze allemaal betekenen.

Wij vinden dat het aantal keurmerken omlaag moet, zodat het voor de consument duidelijker en overzichtelijker wordt welke opties duurzamer zijn. Keurmerken moeten door een onafhankelijke partij worden ontwikkeld en borging moet door een aparte instantie gebeuren. Daarnaast moeten keurmerken zoveel mogelijk integraal duurzaam zijn; dat wil zeggen dat ze op meerdere aspecten van duurzaamheid verbetering realiseren. Met het uitgebreide Beter Leven Keurmerk zetten wij een stap in deze richting. Lees hier meer over het Beter Leven Keurmerk.

Uiteindelijk moeten, volgens Natuur & Milieu, een combinatie van strenge Europese regels, afspraken tussen Nederlandse supermarkten en goede keurmerken ervoor zorgen dat ons voedsel steeds duurzamer wordt.

Lees meer over de functie van keurmerken in onze explainer. En lees hier meer over waar je als consument op kan letten bij het doen van boodschappen.

Horeca

Het aanbod van duurzaam en gezond eten buiten de deur is groeiende, maar er valt nog veel te winnen. Veel restaurants leggen de nadruk op vlees en vis en serveren niet of nauwelijks seizoens- en streekproducten. Daarnaast wordt er veel voedsel verspild. Ook kan het menu gezonder en duurzamer door de hoeveelheid zout, suiker en vet te verminderen.

Wij pleiten voor duurzamere en gezondere menu’s in de horeca die de principes van het Menu van Morgen volgen: groenten in de hoofdrol, minder vlees en vis, meer seizoensproducten en voedsel van dichtbij. Daarnaast kunnen restaurants stappen zetten om de hoeveelheid voedselverspilling behoorlijk terug te dringen. Zo wordt de milieu-impact van restaurants flink verminderd.

In het project Restaurants van Morgen hebben we restaurants in regio Foodvalley doorgemeten op de onderwerpen ‘samenstelling op het bord, ‘voedselverspilling’ en ‘verantwoord inkopen’. Hieruit is naar voren gekomen dat er nog veel winst te halen is. Porties vlees zijn erg groot, restaurants maken veel gebruik van rood vlees en de groenteporties zijn klein. Lees er hier meer over..

Voedselverspilling

Er is steeds meer aandacht voor de enorme hoeveelheden voedsel die jaarlijks verloren gaan in Nederland. En dat is belangrijk, want de verspilling van voedsel heeft een enorme milieu-impact. Jaarlijks gooien we in Nederland per persoon thuis 47 kilogram voedsel weg. Dat is zo’n 14% van het voedsel dat we kopen. De Europese commissie heeft berekend dat de voedselverspilling in de EU een CO2-uitstoot van 170 Megaton tot gevolg heeft; dat is ongeveer gelijk aan de jaarlijkse uitstoot van heel Nederland (in 2008).

Behalve dat voedselverspilling zonde is, is het ook niet nodig. Een groot deel van de verspilling betreft voedsel dat nog eetbaar is. Wij vinden dat voedselverspilling zoveel mogelijk moet worden teruggedrongen; niet alleen thuis, maar in de gehele keten. Op die manier dragen we bij aan het verminderen van de CO2-uitstoot en zorgen we dat alle inputs die nodig zijn geweest voor het produceren van het voedsel, niet voor niets zijn geweest. Lees meer over de manier waarop we dat doen in deze explainer.

Kweekvlees

De veehouderij legt een zware last op milieu, biodiversiteit, klimaat en gezondheid. Kweekvlees heeft de potentie om een volwaardig alternatief voor vlees te bieden met een veel lagere milieu-impact. Dit komt omdat het veel minder input nodig heeft dan traditioneel geproduceerd vlees. Ook zijn de emissies van industriële processen voor kweekvlees (in potentie) een fractie van de emissie uit stallen, emissies door het uitrijden van mest en door de teelt en het transport van (geïmporteerd) veevoer.

Plantaardige vleesvervangers zijn al heel succesvol in het namaken van vlees en ze worden nog steeds beter, realistischer en lekkerder. Dit zal steeds meer mensen ertoe verleiden om te kiezen voor een vegetarisch alternatief. Maar niet alle consumenten kiezen voor plantaardige vleesvervangers en dat zal naar verwachting ook zo blijven. Kweekvlees heeft de potentie om nóg meer consumenten te laten kiezen voor een alternatief voor dierlijk vlees. Het zal echter nog minimaal een aantal jaar duren voordat kweekvlees op grote schaal verkrijgbaar is tegen een concurrerende prijs. De urgentie van de huidige milieuproblematiek is zo groot, dat we hier niet op kunnen wachten. We moeten dus blijven inzetten op het nú verminderen van de impact van de veehouderij. Kweekvlees kan daar in de toekomst aan bijdragen, maar het mag geen excuus zijn om nu niets te doen. Bovendien is de milieu-impact van kweekvlees waarschijnlijk groter dan die van andere plantaardige vleesvervangers. We verwachten daarom van politiek en bedrijfsleven dat ze vol blijven inzetten op het stimuleren van minder consumptie van dierlijke producten en het promoten van plantaardige alternatieven en een dieet rijk aan groenten en peulvruchten.

Duurzaamheidsafspraken bedrijven

In een markt waarin verduurzaming steeds belangrijker wordt, maken bedrijven soms afspraken over de verduurzaming van hun assortiment. Daar staat nu echter vaak een rem op, omdat het de vrije marktwerking en keuzevrijheid voor consumenten zou belemmeren. Wij blijven ons inzetten voor een regeling die echte ruimte biedt aan duurzaamheidsafspraken.

Onder druk van een brede coalitie – van werkgevers- en dierenwelzijnsorganisaties tot natuur- en milieuorganisaties – heeft de minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK) de aangepaste Beleidsregel mededinging en duurzaamheid 2016 vastgesteld. Deze zou de Autoriteit Consument en Markt (ACM), die duurzaamheidsafspraken toetst, de mogelijkheid moeten bieden breder te kijken naar de impact van zulke afspraken. De gewijzigde beleidsregel is daarvoor echter nog ontoereikend. Om freerider-gedrag en mededingingsproblemen bij duurzaamheidsinitiatieven te voorkomen heeft EZK daarom in 2017 een wetsvoorstel ‘Ruimte voor duurzaamheidsinitiatieven’ in consultatie gebracht. Dit voorstel is in juni 2019 bij de Tweede Kamer ingediend, maar de behandeling ervan is in januari 2021 controversieel verklaard.

De ACM heeft een concept Leidraad Duurzaamheidsafspraken gepubliceerd om een duidelijker antwoord te geven op de vraag wanneer bedrijven wél mogen samenwerken om duurzame doelen te verwezenlijken. Natuur & Milieu vindt het positief dat de ACM ook op Europees niveau vraagt om ruimere mogelijkheden voor duurzaamheidsafspraken.

Laatste updates

Thema
Thema
Nieuws
Blog
Blog
Thema
Thema
Blog
Thema
Nieuws

Kenniscentrum

De impact van een plantaardig voedingspatroon

Het is je vast niet ontgaan… een plantaardig voedingspatroon heeft niet alleen een positieve invloed op...

Vegamonitor 2019

Helft van de Nederlanders vindt iedere dag vlees eten niet meer van deze tijd Iedere dag...

Milieu-indicator Gewasbescherming berekent milieulast van bestrijdingsmiddelen

Onder aanvoering van LTO Nederland werken op dit moment meer dan dertien partijen uit de land-...
Naar het kenniscentrum

Meer thema's

[gravityform id="98" title="false" description="false"]
<div class='gf_browser_unknown gform_wrapper' id='gform_wrapper_98' ><div id='gf_98' class='gform_anchor' tabindex='-1'></div><form method='post' enctype='multipart/form-data' id='gform_98' action='/themas/voedsel/#gf_98' data-abide > <div class='gform_body'><ul id='gform_fields_98' class='gform_fields top_label form_sublabel_below description_below'><li id='field_98_1' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' for='input_98_1' >E-mailadres<span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_email'> <input name='input_1' id='input_98_1' required type='email' value='' class='medium' aria-required="true" aria-invalid="false" /> </div></li><li id='field_98_2' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' ><span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_checkbox'><ul class='gfield_checkbox' id='input_98_2'><li class='gchoice_98_2_1'> <input name='input_2.1' type='checkbox' value='Ja, houd mij per e-mail op de hoogte van nieuws, aanbiedingen en andere informatie van Natuur &amp; Milieu.' id='choice_98_2_1' /> <label for='choice_98_2_1' id='label_98_2_1'>Ja, houd mij per e-mail op de hoogte van nieuws, aanbiedingen en andere informatie van Natuur & Milieu.</label> </li></ul></div></li><li id='field_98_3' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' >Privacy<span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_checkbox'><ul class='gfield_checkbox' id='input_98_3'><li class='gchoice_98_3_1'> <input name='input_3.1' type='checkbox' value='Ja, ik ben 16 jaar of ouder en ik geef toestemming voor het verwerken van mijn persoonsgegevens zoals vermeld in de privacyverklaring.' id='choice_98_3_1' /> <label for='choice_98_3_1' id='label_98_3_1'>Ja, ik ben 16 jaar of ouder en ik geef toestemming voor het verwerken van mijn persoonsgegevens zoals vermeld in de privacyverklaring.</label> </li></ul></div></li><li id='field_98_4' class='gfield gfield_html gfield_html_formatted gfield_no_follows_desc field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' >Bekijk de <A href="https://www.natuurenmilieu.nl/privacy-en-cookiebeleid/" target=_blank>privacyverklaring</A></li> </ul></div> <div class='gform_footer top_label'> <input type='submit' id='gform_submit_button_98' class='gform_button button' value='Versturen' onclick='if(window["gf_submitting_98"]){return false;} if( !jQuery("#gform_98")[0].checkValidity || jQuery("#gform_98")[0].checkValidity()){window["gf_submitting_98"]=true;} ' onkeypress='if( event.keyCode == 13 ){ if(window["gf_submitting_98"]){return false;} if( !jQuery("#gform_98")[0].checkValidity || jQuery("#gform_98")[0].checkValidity()){window["gf_submitting_98"]=true;} jQuery("#gform_98").trigger("submit",[true]); }' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='is_submit_98' value='1' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_submit' value='98' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_unique_id' value='' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='state_98' value='WyJbXSIsIjUzYTVmOWI1MGFlZDU4ZjI0NzYwYTBhZDY0NTJkZjJiIl0=' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_target_page_number_98' id='gform_target_page_number_98' value='0' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_source_page_number_98' id='gform_source_page_number_98' value='1' /> <input type='hidden' name='gform_field_values' value='' /> </div> </form> </div><script type='text/javascript'> jQuery(document).bind('gform_post_render', function(event, formId, currentPage){if(formId == 98) {} } );jQuery(document).bind('gform_post_conditional_logic', function(event, formId, fields, isInit){} );</script><script type='text/javascript'> jQuery(document).ready(function(){jQuery(document).trigger('gform_post_render', [98, 1]) } ); </script>