Explainer: wegwerpservies | Natuur & Milieu

Explainer: wegwerpservies

Hoe kun je er voor zorgen dat je de milieu-impact van een wegwerpproduct toch zo laag mogelijk houdt? Natuur & Milieu legt uit.

Wegwerpservies: we gebruiken het bijna allemaal wel eens, bij het picknicken, een verjaardagsfeestje of een verhuizing. Soms gemaakt van kunststof, soms van papier, en soms van andere (bio-based) materialen.  Natuur & Milieu is groot voorstander van de circulaire economie. Hierbinnen past niet alleen een correcte afvalverwerking en recycling, maar is het ook van groot belang dat gebruikers bewust kunnen kiezen voor het duurzamere alternatief. Om deze reden heeft Natuur & Milieu meegewerkt aan de Eco Rating van de PACOMBI GROUP, een tool om de milieubelasting van een product inzichtelijk te maken.

Milieubelasting wegwerpservies

De milieubelasting van producten wordt bepaald door onder andere de grondstoffen die gebruikt worden om het materiaal te maken, het gewicht en de productiemethode. Plastic wegwerpservies wordt vaak gemaakt van polystyreen, een product op basis van aardolie. Plastic producten recyclen is technisch goed mogelijk, mits het materiaal schoon en ongemengd met ander soort plastic wordt ingezameld.

Er is ook bio-plastic, op basis van natuurlijke materialen, zoals suikerriet of zetmeel. Dit klinkt als de minder milieuvervuilende optie, maar dat is zeker niet altijd zo. De teelt en productie van deze grondstoffen kosten veel energie, land en water. Kunstmest en bestrijdingsmiddelen kunnen erg vervuilend zijn wanneer ze in het milieu worden verspreid. Ook de gebruikte oogstmachines en transportvoertuigen kosten veel energie en grondstoffen en bij de productie ontstaan emissies van verzurende, eutrofiërende en toxische stoffen. En bovendien, vruchtbare landbouwgrond is een zeer snel schaars wordende productiefactor. Daardoor kan de milieu-impact nogal eens onverwacht hoog uitvallen. Bovendien kan voor bepaalde toepassingen bij gebruik van bio-plastic meer gram per stuk nodig zijn omdat ze minder sterk zijn dan bepaalde fossiele kunststoffen, waardoor de milieu-impact evenredig toeneemt.

De afbreekbaarheid in natuurlijke omstandigheden van bio-plastics wordt vaak ten onrechte als voordeel genoemd.  De producten kunnen afbreekbaar zijn, maar vaak alleen in een composteerfabriek, en niet op de composthoop zoals de naam lijkt te suggereren. De meeste bio-plastics zijn dus wel degelijk een probleem voor de natuur en de plastic soep. Ook aan het eind van de keten, na gebruik dus, is er weinig voordeel: veel bio-plastics kunnen namelijk niet worden gerecycled in de gebruikelijke kunststofrecyclingketens. Het wachten is nog steeds op kunststoffen die echt goed en volledig afbreekbaar zijn in de natuur en ook in zeewater.

Wat doen wij?

Natuur & Milieu werkt al jaren samen met PACOMBI GROUP, een groep van verpakkingsbedrijven die producten onder het merk Bright® vermarkten, om de milieu-impact van disposables te verlagen. De afgelopen jaren hebben wij meegedacht in de ontwikkeling van de Life Cycle Assessment-tool (LCA) van PACOMBI.  Bij het berekenen van de LCA van een product wordt gekeken naar de volledige levenscyclus, dus vanaf de productie van de grondstof tot en met het verwerkingsproces nadat het product is weggegooid. De LCA-tool van PACOMBI kijkt specifiek naar de milieu-impact van verpakkingen en disposables, aan de hand van 19 verschillende indicatoren. Natuur & Milieu heeft een belangrijke rol gespeeld in het identificeren en selecteren van deze indicatoren. Er wordt daardoor niet alleen gemeten op basis van klimaatbelasting (CO2-eq), maar ook op achttien andere belangrijke factoren die van invloed zijn op de milieu-impact van een product, zoals onder andere grondstoffen, energie, de zuurgraad van regen, aantasting van de ozonlaag, smog, waterverbruik, nucleaire straling en voor de mens en natuur toxische stoffen.

Om de mate van milieubelasting herkenbaar te maken voor de consument en de verkoper, wordt een Eco Rating in de vorm van vijf sterren gebruikt. Hoe meer sterren, hoe minder milieubelasting. Een product wordt pas opgenomen binnen de zogenaamde Bright productenrange als het tenminste 3 sterren heeft en dus beter scoort dan het gemiddelde (2,5 ster in de Eco Rating)  in de markt. Want het maakt wel degelijk uit of je het ene bekertje gebruikt, of het andere.

Hier lees je meer over de Life Cycle Assesment-tool.

Doet dat iets voor het milieu?

Albert Heijn is onlangs voor zijn gehele disposable servieslijn overgestapt op Bright-producten van PACOMBI, die aan de hand van deze LCA-methode zijn ontwikkeld om de milieu-impact te verlagen. We gebruiken in Nederland toch nog best vaak wegwerpservies, bijvoorbeeld bij het picknicken, kinderfeestjes of de verhuizing. Als we dat servies allemaal zouden vervangen door Bright-producten, betekent dat een besparing van 27,4 % van de CO2-uitstoot in deze productcategorie. Dat is gelijk aan:

  • 2600 VW Polo’s een jaar lang gebruiken
  • 1500 retourvluchten Amsterdam – New York

Door het vergroten van kennis bij mensen en het beschikbaar maken van informatie over milieu-impact van producten wordt duidelijk dat de werkelijkheid vaak anders is dan het gevoel zegt.  Consumenten helpen een verantwoorde keuze te kunnen maken op basis van harde cijfers, dat is wat de Eco Rating mogelijk maakt. En dat is de reden dat Natuur & Milieu deze wetenschappelijke methode ondersteunt.

Bright

Wat kun jij doen?

Het is prima om in sommige situaties voor wegwerpbekertjes of -servies te kiezen, bijvoorbeeld als je met vrienden in het park gaat eten, tijdens een kinderverjaardag of bij een verhuizing. Kies daarbij voor recyclebare of gerecycled materiaal, of drie sterren Eco Rating. Probeer het servies meerdere keren te gebruiken en niet overal een nieuw bord voor te pakken. Denk er wel even aan om de disposables na afloop niet weg te gooien bij het restafval, maar ze voor recycling in te zamelen. Daarmee kunnen we ervoor zorgen dat de materialen een tweede leven krijgen. Je kunt ook kiezen voor herbruikbaar servies, dit gaat langer mee.

Meer tips? Bekijk onze blog!

Lees ook onze andere explainers:

  • sponsor
  • sponsor
  • sponsor