Explainer: Keurmerken | Natuur & Milieu

Explainer: Keurmerken

Waarom zijn er keurmerken, wat houdt het in en waarom zijn ze belangrijk? Natuur & Milieu legt uit.

Veel mensen willen graag duurzamer, eerlijker of diervriendelijker eten en drinken. Een keurmerk is een onafhankelijk bewijs dat een product aan hogere eisen voldoet. Handig voor de bewuste consument dus. Maar er zijn ook veel logo’s en merken die op een keurmerk lijken.  Door de overdaad aan ‘keurmerken’ weten de meeste mensen niet meer wat ze allemaal betekenen. 

Een betrouwbaar signaal voor de bewuste consument

De belangrijkste functie van een keurmerk is om duidelijk en helder te laten zien dat een product aan bovenwettelijke eisen voldoet. Dit houdt in dat de producent meer maatregelen neemt voor een beter product, dan bij wet verplicht. Veel consumenten willen best iets meer betalen voor een duurzamer, diervriendelijker of eerlijker product. Maar de consument wil weten waar ze nu eigenlijk meer voor betalen. Het moet dus heel duidelijk zijn waar het keurmerk precies voor staat.

Een andere belangrijke eigenschap van een keurmerk is de betrouwbaarheid. Een goed keurmerk zorgt ervoor dat er regelmatig onaangekondigde controles door geschoolde controleurs van een onafhankelijke organisatie bij de producent plaatsvinden. De beste garantie voor goede controles is een controlerende of certificerende organisatie die is goedgekeurd door de Raad voor Accreditatie (RvA). Het Europese Eko keurmerk – dat staat voor gegarandeerd biologische productie – en het Max Havelaar Fairtrade keurmerk – dat staat voor eerlijke arbeidsomstandigheden op plantages – zijn de bekendste voedselkeurmerken van Nederland.

Hoe doen keurmerken het in de supermarkt?

Het Beter Leven Kenmerk is het hardst groeiende keurmerk van Nederland. Dit keurmerk staat met 1, 2 of 3 sterren voor steeds meer aandacht voor dierenwelzijn. Inmiddels heeft al het varkensvlees bij PLUS en AH het Beter Leven Keurmerk 1 ster. Bij PLUS voldoen al het rundvlees en de eieren zelfs tenminste aan twee sterren van datzelfde keurmerk.

Albert Heijn is onlangs gestopt met het label Puur & Eerlijk. Onder dat merk zaten producten met verschillende keurmerken. Omdat consumenten uiteindelijk toch het meeste waarde hechten aan onafhankelijke keurmerken als Fairtrade, Biologisch en MSC (voor vis) hebben zij besloten het Puur & Eerlijk label weer op te delen in deze individuele keurmerken. Zo heeft de consument meer helderheid bij de aanschaf van deze producten over de achtergrond.|

Een uitgebreide beschrijving van de diverse bestaande keurmerken vindt u op de keurmerkenwijzer van Milieu Centraal.

Keurmerken: een kans voor de producent om het beter te doen

Veel mensen vragen zich af waarom keurmerken nodig zijn: alle producten horen eerlijk, diervriendelijk en duurzaam te zijn. Dat klinkt terecht, alleen dat volledig duurzame, diervriendelijke of eerlijke product bestaat (nog) niet. De praktijk is dat het ene product hooguit duurzamer, eerlijker of diervriendelijker dan het andere geproduceerd wordt. De ondergrens wordt bepaald door wetgeving. Als een boer het beter wil doen dan de wet zal hij meer kosten maken dan een collega. Een keurmerk geeft een boer de kans om het beter te doen en de hogere kostprijs die daarbij hoort terug te verdienen.

Keurmerken kunnen het niet alleen

Kan de wet niet gewoon hogere standaarden eisen? Daar is Natuur & Milieu natuurlijk altijd voor. Maar dan moet die wetgeving het liefste gelden voor alle boeren, ook die in het buitenland. Want als de wet voor Nederlandse boeren veel strenger is dan voor buitenlandse collega’s dan zullen producten uiteindelijk uit het buitenland komen. Daar worden de producten in de supermarkt uiteindelijk niet veel duurzamer van. Natuur & Milieu ziet daarom het liefst dat wetgeving op Europees niveau gemaakt wordt.

Een andere optie is dat supermarkten afspraken maken om alle producten in een bepaald schap duurzamer te maken. Bijvoorbeeld zoals bij de ‘Kip van Morgen’, waar ook Natuur & Milieu bij betrokken was. Dat is voor de boeren prettig omdat met deze afspraken betaald wordt voor de extra inspanning. Voor supermarkten is het goed omdat er hierdoor geen concurrentie overblijft die profiteert van minder duurzame producten. En voor de wereld is het goed omdat er met zulke afspraken voor heel veel producten tegelijk iets verbetert.

Uiteindelijk moet volgens Natuur & Milieu een combinatie van strenge Europese regels, afspraken tussen Nederlandse supermarkten en goede keurmerken ervoor zorgen dat voedsel steeds duurzamer wordt.

        

Wat doen wij op het gebied van keurmerken?

  • Natuur & Milieu gaat samenwerken met de Dierenbescherming aan een onderzoek naar  de mogelijkheden  voor een gezamenlijk Beter Leven Kenmerk voor mens, dier en milieu
  • Ook laten wij ons gelden in de brancheafspraken zoals ‘Varken van Morgen’ en ‘Kip van Morgen’, om te zorgen dat er voldoende milieuwinst in zit
  • Tenslotte proberen wij mensen te stimuleren om zoveel mogelijk voor alternatieven met een onafhankelijk keurmerk te kiezen, wanneer dat beschikbaar is.

Wat kun jij doen?

Het is moeilijk te zeggen waar je voor moet kiezen. Momenteel zijn er nog geen keurmerken die alomvattend zijn. Het is dus een kwestie van kiezen wat je belangrijk vind. Wij zijn van mening dat alle keurmerken voor iets nuttigs staan. Uiteraard zijn wij ook vooral voor duurzame keuzes. Denk hierbij vooral aan Eco-, Milieukeur en labels voor duurzaamheid zoals MSC, ASC en het Europees keurmerk.

jelmer-vierstra_200x200Deze explainer is geschreven door Jelmer Vierstra, senior projectleider team Voedsel bij Natuur & Milieu.

Lees ook onze andere explainers!

  • sponsor
  • sponsor
  • sponsor