Explainer: in de bonen | Natuur & Milieu

Explainer: in de bonen

De boon staat in de spotlight. 2016 was het Jaar van de Boon. Niet alleen in Nederland, maar over de hele wereld zijn Nationale Bonen Comités opgericht om de boon op de kaart te zetten. Maar vanwaar opeens al deze aandacht voor dit ogenschijnlijk doodgewone product? Simpel: niet alleen is deze held gezond, maar hij past ook prima in een duurzaam menu en er is eindeloos mee te variëren. Tijd voor de terugkeer van de bescheiden boon! In deze explainer leggen we precies uit waarom.

De boon als groente, koolhydraat of eiwitbron

Bonen behoren tot de peulvruchten. Dat is een verzamelnaam voor onder andere bonen, erwten, linzen, kiemgroenten en pinda’s. Bonen kunnen worden gegeten als groente, als vleesvervanger maar zijn ook een rijke bron van koolhydraten. Ze nemen daarom verschillende plekken in bij de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum:

  • Verse peulvruchten, zoals sperziebonen, snijbonen, tuinbonen, doperwten, sugarsnaps en peultjes, eet je als groente. Deze verse peulvruchten bevatten namelijk vitamine C in tegenstelling tot andere peulvruchten[1].
  • Gedroogde of geconserveerde peulvruchten, zoals bruine bonen, zijn koolhydraatrijke producten. Je kunt ze daardoor vergelijken met brood, granen, aardappelen, rijst, past en couscous.
  • De sojaboon wordt vaak gebruikt om vleesvervangers[2] van te maken. In dat geval eet je peulvruchten als vervanger van vlees, vis, zuivel of ei.

shutterstock_142881607 Hands of bean and peas seller, Varanasi Benares India

Een gezonde keuze

Het Voedingscentrum raadt in de Richtlijnen Goede Voeding aan om wekelijks peulvruchten te eten. Peulvruchten verlagen het LDL-cholesterol gehalte, waardoor de kans op hartziekten wordt verkleind[3]. Daarnaast zijn ze een zeer geschikte vervanging van vlees, doordat bonen rijk zijn aan eiwitten, B-vitamines, voedingsvezels, ijzer en andere mineralen[4]. De verhouding waarop je vlees kunt vervangen door peulvruchten ligt aan het soort peulvrucht, maar over het algemeen kun je uitgaan van een verhouding van drie op vier. Dit betekent dat een portie vlees van 100 gram kan worden vervangen door 75 gram peulvruchten. Wel is het belangrijk dat peulvruchten goed worden gecombineerd om alle noodzakelijke eiwitten binnen te krijgen. Er zijn namelijk een aantal essentiële aminozuren die missen in de meeste peulvruchten, maar volop te vinden zijn in graanproducten[5].  Vergeet dus vooral niet je chili sin carne te eten met rijst, of je kikkererwtencurry met naanbrood.

shutterstock_120511087

En, een duurzame keuze

Maar bonen zijn niet alleen goed voor de gezondheid. Peulvruchten spelen een belangrijke rol in een duurzaam eetpatroon. Vanuit milieuoogpunt  zijn peulvruchten namelijk een van de meest duurzame eiwitbronnen, zeker in vergelijking met dierlijke eiwitten. Peulvruchten zijn vlinderbloemigen, een gewas dat stikstof uit de lucht kan vastleggen. Dit doen ze met behulp van een speciale bacterie die groeit in knolletjes aan de wortels van deze peulvruchten. Deze zogenoemde Rhizobium-bacterie haalt voor de plant de stikstof uit de lucht, terwijl de plant op haar beurt koolstof en suikers levert voor de groei van de plant en peul. Dit zorgt ervoor dat peulvruchten niet afhankelijk zijn van extra meststoffen of kunstmest[6]. Hierdoor kunnen ze ook op schrale en droge landbouwgrond voor hoge opbrengsten per oppervlakte landbouwgrond zorgen[7]. Ze maken de grond waar ze groeien dus zelfs gezonder en worden dan ook vaak gebruikt in de biologische landbouw als natuurlijke manier om de grond te herstellen.

vlinderbloem     vlinderbloem2    seed-945877_960_720

Naast het feit dat peulvruchten goed voor de bodem zijn hebben ze ook een relatief lage klimaatimpact, zeker wanneer je het vergelijkt met verschillende dierlijke eiwitbronnen:

CO2-eq per kg product
Peulvruchten 1-2 kg
Kip 2-6 kg
Varken 4-11 kg
Vis 1-15 kg
Rund 9-129 kg

 

Daarnaast komen de meeste bonen van Nederlandse bodem en worden de bonen die wel uit het buitenland komen, zoals bruine bonen, kapucijners, linzen, kikkererwten en kidneybonen, per schip vervoerd. Dat is relatief weinig milieubelastend. Ook zijn bonen goed houdbaar, waardoor ze lang kunnen worden bewaard en voedselverspilling wordt voorkomen[8]. Kortom, bonen zijn niet alleen heel erg gezond, maar ook nog eens een hele duurzame keuze!

linzen

Wat doen wij?

Natuur & Milieu presenteerde in oktober 2015 het MeNU van Morgen, 5 simpele richtlijnen om gezond en duurzaam te eten:

  1. Geef groenten de hoofdrol
  2. Eet met het seizoen mee (Noordzeevis, groente van de akker en fruit van buiten)
  3. Kies vaker peulvruchten, noten en volkorengranen(boordevol eiwitten en vezels)
  4. Kleinere rol voor vlees en zuivel (mét keurmerken smaakt het nog lekkerder)
  5. Koop, kook en bewaar slim

Wij laten peulvruchten regelmatig terugkomen in onze duurzame recepten. Behoefte aan inspiratie? Bekijk eens ons Pinterest-account, volg Goed Eten op Facebook, of bekijk de recepten van het MeNU van Morgen. Tenslotte zijn we ook bondgenoot van de Blije Boon, een samenwerkingsverband tussen bedrijven en maatschappelijke organisaties om de boon in dit jaar van de peulvrucht flink in het zonnetje te zetten.

kikkererwt

Wat kun jij doen?

Doe je lichaam en de aarde een plezier, en voeg peulvruchten toe aan je wekelijkse boodschappenlijstje. Gelukkig zijn bonen al op veel plekken te vinden en kun je eindeloos variëren. In de supermarkt kent iedereen natuurlijk het schap vol blikjes en glazen potjes met bonen, maar wist je dat bonen ook steeds vaker zijn terug te vinden in het versschap? Of bij het broodbeleg in alle soorten hummus? Je kunt ook je eigen variant op hummus maken door te experimenteren met verschillende bonen, zoals reuzenbonen of borlottibonen. Bonen zijn lekker in de soep, de salade of met een oosters tintje door de curry. Vul je taco met rode, zwarte of kidneybonen. Maak een salade door verschillende soorten peulen en (snij-)bonen te combineren. Probeer eens een nieuwe variant, zoals de zwarte-ogenboon, groene linzen of adukiboon. Lees voor alles over bonen onze blog in de ban van de boon.

De mogelijkheden zijn eindeloos! Haal de boon uit zijn stoffige imago geef hem weer een plekje in de Nederlandse keuken. Dat is goedkoop, lekker, gezond én duurzaam!

Deze explainer werd geschreven door Karen Friele, stagiaire voedsel en Marthe Huigens, junior projectleider voedsel bij Natuur & Milieu.

————————————————————————————————————————————————————————-

[1] http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/peulvruchten.aspx

[2] http://www.nrc.nl/handelsblad/2015/02/28/de-betereboon-1470409

[3] https://www.gezondheidsraad.nl/sites/default/files/201524_richtlijnen_goede_voeding_2015.pdf

[4] http://www.voedingscentrum.nl/nl/nieuws/volop-recepten-met-bonen.aspx

[5] CREM eiwit transitie via de menukaart

[6] http://www.wageningenur.nl/nl/show/Stikstofbindende-bacterie-helpt-voedselvoorziening-Afrika.htm

[7] CREM eiwittransitie via de menukaart

[8] http://www.voedingscentrum.nl/nl/nieuws/volop-recepten-met-bonen.aspx

  • sponsor
  • sponsor
  • sponsor
[gravityform id="44" title="false" description="false"]