• Veelgestelde vragen over Windenergie op Zee

    • Waarom is windenergie nodig?

      De gemiddelde temperatuur op aarde stijgt als gevolg van menselijk handelen. Daarmee komt de leefbaarheid op steeds meer plekken onder druk te staan. De belangrijkste manier om verdere opwarming tegen te gaan is onze CO2-uitstoot terug te dringen door minder fossiele brandstoffen te verbranden. Zo zorgen we er ook voor dat er minder schadelijke stoffen vrijkomen zoals fijnstof.

      Enerzijds moeten we energie besparen en anderzijds moeten we de fossiele brandstoffen vervangen door duurzame en schone energiebronnen. Windenergie, op land en zee, is de schoonste en best toepasbare optie voor het verminderen van CO2-uitstoot en een onmisbare pijler in onze toekomstige energiemix. Daarnaast maakt schone energie die we zelf opwekken ons minder afhankelijk van olie- en gas producerende landen.

      We hebben nog flinke stappen te zetten en daarom moet windenergie op zee groeien. Nederland wekte eind 2019 maar 8,6% schone energie op, dat moet aan het eind van 2020 minstens 14% zijn.

    • Wat doet Natuur & Milieu voor wind op zee?

      Natuur & Milieu droomt van een duurzame Noordzee met ruimte voor duurzame energie én een rijke natuur. Daarom doen wij het volgende:

      • Wij zijn ondertekenaar van het SER Energieakkoord en waren betrokken bij de Routekaart Windenergie op Zee 2030. Wij dringen er bij de overheid op aan om die plannen voor grootschalige windenergie op zee te vertalen in concreet beleid, want dat ontbreekt nog. Natuur & Milieu pleit voor het plaatsen van 18 gigawatt aan windmolens op zee. Regie en planning is noodzakelijk: grootschalige projecten met windenergie op zee moeten de nieuwe Deltawerken worden! Daarbij werken we samen met veel verschillende organisaties om ervoor te zorgen dat dit met aandacht voor onze economie en ecologie gebeurt.

       

      • Daarnaast zijn wij in 2019 en 2020 betrokken geweest bij het Noordzeeakkoord waarin partijen zoals Natuur & Milieu, de Vogelbescherming, de Vissersbond en het Rijk onderhandelen om een integrale visie op te stellen voor de toekomst van de Noordzee.
      • In ons project De Rijke Noordzee willen we samen met Stichting de Noordzee windparken benutten voor versterking van de Noordzee-natuur.

       

      • Ook maakten wij ons de afgelopen jaren hard voor groei van windenergie op zee in het Klimaatakkoord.
    • Waarom windmolens op zee?

      Op zee is genoeg ruimte voor grote windparken, zodat we heel veel duurzame energie kunnen opwekken. Bovendien waait het op zee vaker en harder dan op land: de windmolens op zee leveren dus veel meer op.

    • Hoeveel stroom levert een windmolen op?

      Een windmolen levert heel wat stroom, op zee gemiddeld 10 MW. Op zee is dat bijna twee keer zoveel als op land. Als we in 2023 alle geplande windmolens op zee hebben gebouwd, hebben we vanaf dat moment voor vijf miljoen huishoudens schone stroom van de Noordzee. Dat voorziet twee derde van alle huishoudens in Nederland van stroom!

    • Hoeveel windenergie is er al op zee?

      Op dit moment heeft Nederland vier windparken op zee. De overheid heeft 6 plekken aangewezen waar nieuwe windparken gebouwd gaan worden. Daarvan is er al één in aanbouw en is een tweede aan een bouwer gegund. In totaal moet er in 2023 4,4 gigawatt en in 2030 11,5 gigawatt in de Noordzee staan. Een actueel overzicht is te vinden op de website van de Rijksoverheid.

    • Hoeveel windenergie moet er nog bijkomen op zee?

      Volgens de plannen zal er in 2023 voor 4,4 gigawatt aan windmolens op zee staan. Dat is genoeg voor zo’n vijf miljoen huishoudens. In de Routekaart Windenergie op Zee staat dat er tussen 2023 en 2030 nog eens 7 gigawatt moet worden bijgebouwd. Dat is bijna 6% van het huidige totale energieverbruik in Nederland en bijna 41% van het huidige verbruik van elektriciteit in Nederland. Natuur & Milieu pleit voor een groei naar 18 gigawatt aan windmolens. Dit is het minimale wat nodig is om onze CO2-uitstoot zodanig te verlagen om verdere opwarming van de aarde tegen te gaan.

    • Waar komen de nieuwe windmolenparken te staan?

      Er is een aantal gebieden in de Noordzee aangewezen als windenergie-gebied. In plaats van meerdere kleine windparken is er gekozen voor een beperkt aantal gebieden waar een groot aantal windmolens komt te staan. Dit is goedkoper en zo blijft er ruimte over voor andere gebruikers van de Noordzee. Op de website van de Rijksoverheid vind je een actueel overzicht van gerealiseerde en geplande windparken.

      Woon je aan de kust waar de parken worden gerealiseerd of geniet je vaak van een strandwandeling? Dan vraag je je wellicht af wat dit doet met het uitzicht. Om het uitzicht zo min mogelijk te vervuilen, zijn er richtlijnen opgesteld. Kijk ook bij ons antwoord op de vraag: ”Hoe zit het met het uitzicht?”.

    • Wat gaat dit kosten? Is windenergie duur?

      Windenergie is een goedkope bron van duurzame elektriciteit, maar de kosten voor windenergie op zee zijn anno begin 2020 nog hoger dan die van ‘grijze’ energie (energie die is opgewekt uit fossiele brandstoffen, zoals aardgas en steenkool). Dat komt doordat de kosten voor vervuiling bij de opwekking van grijze energie niet zijn meegenomen.

      Omdat grijze energie klimaatverandering en milieuvervuiling veroorzaakt, stimuleert de regering schone energie, zoals energie uit zon, wind en aardwarmte. Toch verstrekt de overheid geen subsidie meer voor de bouw van windparken. Windparken op zee zijn door de schaalvergroting inmiddels rendabel. Het eerste windpark zonder subsidie van de overheid is momenteel (anno begin 2020) in aanbouw. Het tweede windpark zonder subsidie is inmiddels aan een bouwer gegund.

    • Is het niet goedkoper om windmolens op land neer te zetten?

      Ja, momenteel is wind op land de meest kosteneffectieve vorm van duurzame energieopwekking. Een windmolen op land is momenteel ongeveer 3 tot 5 cent per kWh goedkoper dan windenergie van zee. Maar de ruimte op land is beperkt. Gelukkig worden windmolens op zee steeds goedkoper; bedrijven en overheid werken daar hard aan. De overheid houdt er al rekening mee dat nieuwe windparken op zee zonder subsidie gebouwd kunnen worden.

    • Welk effect hebben windmolens op de economie?

      Door te investeren in windmolens op zee, bouwen we in Nederland een nieuwe economische sector op die zorgt voor banen en exportkennis. Op de lange termijn zorgt dit ook voor een goede prijs voor duurzame energie die concurreert met die van grijze stroom.

      Nederlandse bedrijven zijn heel goed in het bouwen en onderhouden van windparken. De ontwikkeling, bouw, installatie, levering van materiaal, aanvullende diensten en onderhoud levert extra werk op. In de fossiele energievoorziening valt daarentegen de komende jaren werkgelegenheid weg. Toch is in 2030 het saldo positief: geschat wordt dat er 39.000 tot 72.000 fulltime banen bij komen.

      Op de lange termijn zijn er geen positieve of negatieve effecten van de omschakeling naar een duurzame energievoorziening op de werkgelegenheid meer te merken. Dit wordt in balans gebracht.

    • Hoe zit het met het uitzicht vanaf de kust?

      Natuurlijk valt er over smaak niet te twisten en de smaken over windmolens lopen nogal uiteen. De één vindt ze vreselijk, de ander geeft het een goed gevoel doordat het zichtbaar maakt dat we schone energie opwekken. De meeste nieuwe windmolenparken op zee worden ver uit de kust geplaatst (minstens 18,5 km) en zullen niet of nauwelijks zichtbaar zijn. De weersomstandigheden spelen ook een rol, de windmolens zullen bij helder weer beter te zien zijn dan op een bewolkte dag.

      De meeste windmolens komen 22 km of verder uit de kust te staan. Bij twee gebieden voor Zuid- en Noord-Holland wordt een smalle strook windmolens dichter bij de kust toegevoegd, op 18.5 km afstand. Verder weg uit de kust gaat niet vanwege belangrijke scheepvaartroutes en de kosten van de langere kabels naar de kust.

      We begrijpen dat er mensen zijn die windmolens niet mooi vinden. Wij vinden het echter in ieders belang dat we nu inzetten op schone energie van de Noordzee en zo werken aan een duurzame toekomst voor iedereen.

    • Heeft de bouw van windparken op zee ook impact op het toerisme?

      Er kunnen mogelijk effecten zijn op het toerisme. Er zijn verschillende studies in binnen- en buitenland naar gedaan. Studies die toeristen bevragen over toekomstige plannen van windmolens, laten een wisselend beeld zien. Uit sommige studies komt het resultaat dat tussen de nul en tien procent van de toeristen zegt weg te blijven wanneer er windmolens voor de kust komen te staan. Uit andere studies blijkt juist dat toeristen aangeven vaker te komen als er windparken in zee komen.

      Studies die onderzoek doen naar de daadwerkelijke effecten nadat er windmolens geplaatst zijn, hebben tot nu toe geen bewijs gevonden voor het wegblijven van mensen van de kust nadat windmolenparken op zee zijn geplaatst.

      Ook zijn er voorbeelden van plekken waar het toerisme juist is opgeleefd door de plaatsing van windmolens. Denk aan informatiecentra of bootexcursies. Net zoals met ons Deltapark Neeltje Jans is gebeurd.

    • Is er wel genoeg ruimte op de Noordzee voor al die windmolens?

      Ja, die ruimte is er, ook al wordt de Noordzee ook gebruikt voor de scheepvaart, olie- en gaswinning, visserij, defensie en natuurlijk: door de natuur.

      Om alle Nederlandse huishoudens van zeestroom te voorzien is een ruimte van 31 bij 31 kilometer nodig. Dat is slechts 1,5 procent van het oppervlakte van het Nederlandse gedeelte van de Noordzee. Met een goed ruimtelijk plan voor de Noordzee kan de overheid ervoor zorgen dat er voldoende ruimte is voor de verschillende belangen, zonder dat die elkaar in de weg zitten.

      In het Noordzeeakkoord wordt door verschillende gebruikers van de Noordzee onderhandeld om een integrale visie op de toekomst van de Noordzee op te stellen. Dit wordt hopelijk in 2020 gepresenteerd.

    • Is zonne-energie niet beter dan windenergie?

      Om klimaatverandering tegen te gaan hebben we zowel wind-, als zonne-energie nodig. Zonne-energie kan ook een grote bijdrage leveren aan het terugdringen van de CO2-uitstoot. Maar het is niet óf-óf. Ter vergelijking: één windmolen (10MW) op zee levert net zoveel elektriciteit op als 140.000 zonnepanelen. Maar met alleen windenergie op zee gaan we de opwarming ook niet tegen. We hebben dus én-én nodig om klimaatverandering tegen te gaan.

    • Zijn windparken op zee schadelijk voor de natuur?

      Bij de ontwikkeling van windenergie op zee wordt zorgvuldig gekeken door de overheid en natuurorganisaties naar de effecten op bruinvissen, vogels en vleermuizen. Voordat er een windpark mag worden gebouwd op zee wordt er eerst een zogeheten MER uitgevoerd. Dit staat voor Milieu Effect Rapportage. Hierin wordt gekeken wat de impact is op de natuur en ecologie. Als deze impact te negatief is, wordt er geen windpark gebouwd behalve als er genoeg maatregelen worden genomen om deze negatieve impact tegen te gaan of te compenseren. Zo kunnen de windmolens bijvoorbeeld stilgezet worden en worden er geluidsbeperkende maatregelen genomen tijdens het heien.

    • Wat zijn de gevolgen voor vogels en onderwaterleven?

      Windmolenparken hebben effecten op de natuur, vooral tijdens de bouwfase. Tijdens het heien van de fundering van de molens treden geluidsgolven op die schadelijk kunnen zijn voor dieren in zee. Vogels kunnen het slachtoffer worden van de wieken van windmolens. Onderzoeken tonen echter aan dat het aantal vogels dat slachtoffer wordt van windmolens op zee, heel erg beperkt is. Ongeveer 0.01% van alle vogels die het windpark passeren worden door de wieken geraakt. Het is niet bekend hoe dit zich verhoudt tot andere door de mens veroorzaakte bedreigingen voor vogels. Klimaatverandering is voor veel diersoorten, waaronder vogels, mogelijk een nog veel groter gevaar.

      Windmolens hebben ook positieve effecten op de natuur. Voor het onderwaterleven in de zee vormen windmolenparken een soort rustgebied omdat er niet meer wordt gevist. Bovendien zorgt de fundering voor een geschikte ondergrond voor meer lokale biodiversiteit. Windparken kunnen ook nieuwe diersoorten aantrekken, zoals in het bestaande Prinses Amaliawindpark is gebleken. In dit gebied leven nu 10 procent meer dieren, zoals mosdiertjes en kreeftjes, sinds er een windpark staat.

    • Mogen boten door de windmolenparken varen?

      Doorvaart en medegebruik van windparken op zee is grotendeels niet toegestaan. Verschillende gebruikers van de Noordzee zoals de recreatievaart en de (beroeps)visserij willen dat deze gebieden worden opengesteld. Sinds 1 mei 2018 zijn drie windparken voor de Nederlandse kust toegankelijk voor schepen met een lengte over alles tot 24 meter. Het betreft het Offshore Windpark Egmond aan Zee (OWEZ), Prinses Amalia Windpark (PAWP) voor de kust van IJmuiden en windpark Luchterduinen (LUD) voor de kust van Noordwijk. Het is voor (kleine) scheepvaart mogelijk om de zee tussen de turbines onder strikte voorwaarden te bevaren.

    • Kost het veel energie om een windmolen op zee te bouwen?

      Een windmolen op zee produceert in de eerste acht tot elf maanden evenveel energie als de productie en bouw ervan kost. Daarna levert hij nog minstens twintig jaar schone stroom!

    • Gaat het licht uit als het niet waait?

      Het licht gaat niet uit als het even niet waait, ook niet als we afhankelijker worden van duurzame energie. De stroomnetwerken in Europa zijn namelijk met elkaar verbonden. Daardoor hebben we een hele betrouwbare stroomvoorziening. Als het bij ons op de Noordzee weinig waait, waait het ergens anders wel. En behalve windenergie zijn er nog andere energiebronnen aangesloten op het netwerk, zoals zonne-energie.