De noodzaak van windenergie op land

Windmolens op land worden niet altijd met open armen ontvangen. ‘Kunnen de windmolens niet op zee worden geplaatst? Is kernenergie of zijn zonnepanelen op daken niet een betere oplossing?’ Dergelijke terechte vragen worden vaak gesteld. In dit stuk gaan wij in op de belangrijkste vragen over de noodzaak van windenergie van windmolens op land.

Kan Nederland niet alle energie opwekken op de Noordzee?

Het is niet mogelijk om de volledige energievoorziening uit windmolens op de Noordzee te halen. Ook op land moet er energie worden opgewekt. Dit heeft niet alleen te maken met het ruimtegebruik, maar ook met de problemen die ontstaan als je grote hoeveelheden energie over grote afstanden (van zee naar land) moet transporteren.

Het Nederlandse Noordzeeoppervlak (57.000 km2) is groter dan het Nederlandse landoppervlak (41.543 km2). Maar een groot deel van dit Noordzeeoppervlak is niet geschikt of beschikbaar voor windmolens. Dit heeft bijvoorbeeld te maken met scheepvaartroutes en natuurgebieden die vrijgehouden moeten worden. Op basis van de beschikbare ruimte kan er maximaal 180 GigaWatt (GW) aan windmolens op de Noordzee worden geplaatst.[1] Dit is de absolute bovengrens, waarbij effecten op de natuur nog niet zijn meegenomen en er geen ruimte meer is voor recreatie en visserij. De meer realistische bovengrens die studies hanteren, is 70 GW.[2]

Deze 70 GW aan windmolens kunnen per jaar ongeveer 1000 PetaJoules (PJ) aan elektriciteit opwekken. Hiermee kunnen we maximaal 64 procent dekken van de verwachte energievraag in 2050.[3] In werkelijkheid zal dit aandeel nog kleiner zijn, omdat niet alle opgewekte elektriciteit bij de gebruiker terechtkomt. Delen van de energie gaan verloren door het transport, het omzetten van de elektriciteit in bijvoorbeeld waterstof en de opslag in batterijen. Hoeveel energie er verloren gaat in dit proces hangt af van de transportafstand, de manier van omzetten en de duur van de opslag.

Zijn windmolens op zee niet goedkoper dan windmolens op land?

Windmolens op land zijn en blijven goedkoper dan windmolens op zee. Uit recente studies blijkt dat windmolens op land twee tot vier keer goedkoper zijn dan windmolens op zee.[4] Dit heeft vooral te maken met de kosten voor het aansluiten van de windparken op zee op het elektriciteitsnet op land. Deze kosten stijgen naarmate je verder op zee komt, omdat de energie verder getransporteerd moet worden. Door technologische vooruitgang zullen de kosten voor windenergie op zee in de toekomst afnemen, maar hetzelfde geldt voor windenergie op land.[5]

Zijn zonnepanelen de oplossing?

Zonnepanelen worden steeds goedkoper. Naar verwachting zijn zonnepanelen in 2030 even duur als windmolens op land. Zonne-energie is dus zeker een onderdeel van de oplossing, maar het is niet dé oplossing. Het nadeel van zonnepanelen is dat ze in de winter en gedurende de nacht niet of nauwelijks energie opwekken, terwijl we ook dan energie nodig hebben. De volgende figuur laat zien hoe wind- en zonne-energie elkaar aanvullen in 2020. Het maakt duidelijk dat zon en wind perfect samengaan in Nederland.

Zonne- en windenergie vullen elkaar aan
Zonne- en windenergie vullen elkaar aan
Bron: www.energieopwek.nl

In deze afbeelding zie je het zogeheten productieprofiel van de zon en wind in 2020. Met geel wordt de opwek van zonne-energie weergegeven en met blauw de opwek van windmolens op zee en op land. Zoals je kunt zien, vullen deze energiebronnen elkaar aan.

 

We moeten een groot deel van de zonnestroom opslaan om te gebruiken in de winter en in de avond als we ervoor kiezen alleen nog zonnepanelen te plaatsen in plaats van windmolens op land. Hiervoor zijn gigantische hoeveelheden opslag nodig. Als we dit doen met grote accu’s zoals die van elektrische auto’s zijn er meer dan 17 miljard van deze accu’s nodig – meer dan 2000  per huishouden.[6] Dit is niet realistisch. Andere vormen van opslag kampen met hun eigen problemen, zoals energieverlies, kosten en ruimtegebruik.

De zonnepanelen die hiervoor nodig zijn, zouden daarnaast veel ruimte innemen. De vraag om ruimte zou in een situatie zonder windenergie op land nauwelijks verminderen. Er zijn 450.000 tot 750.000 hectares aan grondoppervlak nodig om 1500 PJ aan energie op te wekken met zonne-energie.[7] Ter vergelijking: er is in Nederland 1,8 miljoen hectare aan landbouwgrond. Dat vraagt dus om enorm veel ruimte. Zonne-energie kan wel deels worden opgewekt op daken, maar zelfs als alle acht miljoen woningen in ons land tien zonnepanelen op het dak hadden, leveren die slechts 100 PJ op.[8] 

Kan energiebesparing ervoor zorgen dat windmolens niet nodig zijn?

Besparing is altijd goed. Elke PetaJoule aan energie die niet wordt verbruikt, hoeft ook niet te worden opgewekt. Het is mogelijk om in 2050 onze energievraag met wel 40 procent te verlagen.[9]Om zoveel energie te besparen moeten alle gebouwen goed geïsoleerd zijn en moet de industrie aanzienlijk krimpen. Maar deze ingrijpende maatregelen bieden op zichzelf geen oplossing voor ons energieprobleem. Ook als wij 40 procent energie besparen, moet er nog steeds 60 procent energie beschikbaar zijn en duurzaam worden opgewekt. Hiervoor blijft windenergie op land nodig. Windenergie op zee en zonne-energie op land zijn namelijk niet genoeg voor een stabiel en betaalbaar energiesysteem.

Kunnen kerncentrales de noodzaak voor windmolens op land verminderen?

Kerncentrales hebben een aantal nadelen waardoor ze geen goede vervanging zijn voor windmolens op land. Ten eerste duurt het heel lang om een kerncentrale te bouwen. Daarnaast zijn kerncentrales erg duur. Een kWh opgewekt uit kernenergie is tweemaal zo duur als een kWh opgewekt door een windmolen op land.[10] En elke euro die aan kernenergie wordt besteed kan niet besteed worden aan windmolens en zonnepanelen. Daarbij komt dat kernafval duizenden jaren gevaarlijk blijft en wij in Nederland nog geen eindberging hebben gevonden. In dit artikel over kernenergie lees je waarom kernenergie niet de CO2-neutrale energiebron is die we nodig hebben in de toekomst.

Conclusie

Als we het duurzame energiesysteem van de toekomst stabiel en betaalbaar willen maken, moeten we slim kijken naar de mix van windmolens op zee, windmolens op land, zonne-panelen en energiebesparing. Windmolens op land zijn en blijven onderdeel van de mozaïek aan oplossingen.

Dit artikel hebben we opgesteld in samenwerking met Greenpeace, de Natuur en Milieufederaties en Milieudefensie. Heb je na het lezen nog onbeantwoorde vragen over windmolens op land? Misschien hebben we deze beantwoord in bij onze veel gestelde vragen over windenergie op land.

Bronnen voor dit artikel:

  • [1]Generation.Energy PosadMaxwan, 2020, Ruimtelijke uitwerking energiescenario’s.
  • [2]Kalavasta Berenschot, 2020, Klimaatneutrale energiescenario’s 2050.
  • [3] Kalavasta Berenschot, 2020, Klimaatneutrale energiescenario’s 2050.
  • [4] EIA, 2021, Levelised cost of New Generation Resources in the Annual Energy Outlook 2021; Irena, 2020, Renewable power generation costs 2019; Frauenhofer, 2018, Levelised cost of electricity – renewable energy technologies.
  • [5] Ecofys, 2018, Kostprijs van zon-PV en wind in 2030.
  • [6] https://www.tesla.com/sites/default/files/pdfs/powerwall/Powerwall%202_AC_Datasheet_nl.pdf Berekening op basis van 1500 PJ opwek uit zon waarvan 50% in de zomer opgeslagen wordt voor de winter.
  • [7] Posad, 2018, Ruimte Energie Ruimte.
  • [8] Berekening op basis van 380 Wp panelen.
  • [9] Kalavasta Berenschot, 2020, Klimaatneutrale energiescenario’s 2050.
  • [10] EIA, 2021, Levelised cost of New Generation Resources in the Annual Energy Outlook 2021.
Delen
Delen

Over dit project

Wat doet Natuur & Milieu rondom windenergie op land?

Wat doet Natuur & Milieu rondom windenergie op land?

Natuur & Milieu is voorstander van windenergie, maar op land stuit het vaak op ruimtelijke inpassingsproblemen en gebrek aan lokaal draagvlak, waardoor uitbreiding beperkt blijft. Wij zetten ons ervoor in dat de uitbreiding van windenergie op land gebeurt met oog voor de natuur, de mensen en ons klimaat.

Meer over dit project
Gerelateerde onderwerpen
[gravityform id="98" title="false" description="false"]
<div class='gf_browser_unknown gform_wrapper' id='gform_wrapper_98' ><div id='gf_98' class='gform_anchor' tabindex='-1'></div><form method='post' enctype='multipart/form-data' id='gform_98' action='/themas/energie/projecten-energie/windenergie-op-land/de-noodzaak-van-windenergie-op-land/?utm_source=Nieuwsbrief+augustus+2021&#038;utm_medium=e-mail&#038;utm_campaign=Nieuwsbrief#gf_98' data-abide > <div class='gform_body'><ul id='gform_fields_98' class='gform_fields top_label form_sublabel_below description_below'><li id='field_98_1' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' for='input_98_1' >E-mailadres<span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_email'> <input name='input_1' id='input_98_1' required type='email' value='' class='medium' aria-required="true" aria-invalid="false" /> </div></li><li id='field_98_2' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' ><span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_checkbox'><ul class='gfield_checkbox' id='input_98_2'><li class='gchoice_98_2_1'> <input name='input_2.1' type='checkbox' value='Ja, houd mij per e-mail op de hoogte van nieuws, aanbiedingen en andere informatie van Natuur &amp; Milieu.' id='choice_98_2_1' /> <label for='choice_98_2_1' id='label_98_2_1'>Ja, houd mij per e-mail op de hoogte van nieuws, aanbiedingen en andere informatie van Natuur & Milieu.</label> </li></ul></div></li><li id='field_98_3' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' >Privacy<span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_checkbox'><ul class='gfield_checkbox' id='input_98_3'><li class='gchoice_98_3_1'> <input name='input_3.1' type='checkbox' value='Ja, ik ben 16 jaar of ouder en ik geef toestemming voor het verwerken van mijn persoonsgegevens zoals vermeld in de privacyverklaring.' id='choice_98_3_1' /> <label for='choice_98_3_1' id='label_98_3_1'>Ja, ik ben 16 jaar of ouder en ik geef toestemming voor het verwerken van mijn persoonsgegevens zoals vermeld in de privacyverklaring.</label> </li></ul></div></li><li id='field_98_4' class='gfield gfield_html gfield_html_formatted gfield_no_follows_desc field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' >Bekijk de <A href="https://www.natuurenmilieu.nl/privacy-en-cookiebeleid/" target=_blank>privacyverklaring</A></li> </ul></div> <div class='gform_footer top_label'> <input type='submit' id='gform_submit_button_98' class='gform_button button' value='Versturen' onclick='if(window["gf_submitting_98"]){return false;} if( !jQuery("#gform_98")[0].checkValidity || jQuery("#gform_98")[0].checkValidity()){window["gf_submitting_98"]=true;} ' onkeypress='if( event.keyCode == 13 ){ if(window["gf_submitting_98"]){return false;} if( !jQuery("#gform_98")[0].checkValidity || jQuery("#gform_98")[0].checkValidity()){window["gf_submitting_98"]=true;} jQuery("#gform_98").trigger("submit",[true]); }' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='is_submit_98' value='1' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_submit' value='98' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_unique_id' value='' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='state_98' value='WyJbXSIsIjUzYTVmOWI1MGFlZDU4ZjI0NzYwYTBhZDY0NTJkZjJiIl0=' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_target_page_number_98' id='gform_target_page_number_98' value='0' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_source_page_number_98' id='gform_source_page_number_98' value='1' /> <input type='hidden' name='gform_field_values' value='' /> </div> </form> </div><script type='text/javascript'> jQuery(document).bind('gform_post_render', function(event, formId, currentPage){if(formId == 98) {} } );jQuery(document).bind('gform_post_conditional_logic', function(event, formId, fields, isInit){} );</script><script type='text/javascript'> jQuery(document).ready(function(){jQuery(document).trigger('gform_post_render', [98, 1]) } ); </script>