We vliegen teveel - impact van luchtvaart op klimaat, milieu en gezondheid

We vliegen te veel - het probleem

De luchtvaart groeit door terwijl we onze uitstoot juist terug moeten brengen. We moeten op korte termijn minder vliegen. En dus: anders reizen.

De luchtvaart is een van de meest vervuilende manieren van transport, maar blijft maar groeien. Om de opwarming van de aarde een halt toe te roepen, moeten we serieus werk maken van vermindering van het vliegverkeer. Het is niet makkelijk, maar het kan wel.

De luchtvaartsector heeft een enorme impact op onze omgeving. En met Schiphol als een van de drukste luchtvaarthubs  in Europa, en de uitbreiding van regionale luchthavens Eindhoven, Lelystad, Rotterdam en Maastricht, krijgt ons kleine land het zwaar te verduren. We hebben te maken met geluidsoverlast, luchtverontreiniging door fijnstof en een flinke druk op het klimaat door de uitstoot van broeikasgassen. Voor onze gezondheid, en om onze klimaatdoelen te halen, kunnen we de luchtvaart niet ongebreideld laten groeien.

Extra veel uitstoot boven Nederland

De luchtvaart stoot veel meer broeikasgassen uit dan het wegverkeer. Vliegen is dan ook verreweg de meest klimaatintensieve manier van transport. De klimaatimpact van de luchtvaart bedraagt 7 procent van de totale Nederlandse klimaatimpact, en dit neemt snel toe door de groei van het aantal vluchten. Bij het opstijgen en landen verbrandt een vliegtuig de meeste brandstof. Doordat Schiphol vaak transferhaven is tussen Europa en andere delen van de wereld, wordt hier extra vaak geland en opgestegen. Gevolg: extra veel CO2- en fijnstofuitstoot boven Nederland. Waar we in allerlei sectoren en industrieën de uitstoot beperken, wordt die van de luchtvaart dus alleen maar groter.

Luchtvaart slecht voor de gezondheid

Een vliegtuig vliegt op kerosine, een fossiele brandstof. Bij de verbranding daarvan komen broeikasgassen zoals CO2 vrij, en wordt fijnstof en ultrafijnstof uitgestoten. Fijnstof zijn roetdeeltjes die we door het inademen van lucht ongemerkt binnenkrijgen. De grotere deeltjes zorgen voor schade aan de longen en veroorzaken astmatische klachten. De ultrafijne deeltjes zijn nog gevaarlijker. Deze komen via de longen in de bloedbaan en veroorzaken ernstige ziektes als astma, hart- en vaatziekten, hersenschade en (long)kanker. Vooral rondom Schiphol is de concentratie ultrafijnstof groot. Elke dertig seconden stijgt er vanaf Schiphol een vliegtuig op. Eén opstijgende Boeing 747 stoot evenveel ultrafijnstof uit als 1 miljoen vrachtwagens. Daarnaast veroorzaakt geluidshinder slaapgebrek en stress, en kan het op lange termijn leiden tot hartklachten, verhoogde bloeddruk en depressies.

Minder vliegen, anders reizen

Nederland wil in 2050 klimaatneutraal zijn. Dit kunnen we echter nooit halen als we het huidige luchtvaartbeleid, dat gericht is op groei, niet vaarwel zeggen. De luchtvaartsector valt buiten de bindende klimaatafspraken van Parijs en wordt geacht zelf stappen te zetten naar minder vervuiling. Om de groei van uitstoot om te buigen naar een serieuze afname, moeten nu alle zeilen worden bijgezet. De luchtvaart kan niet langer buiten schot blijven. We moeten op korte termijn minder vliegen. En dus: anders reizen.

Schoner: niet realistisch op korte termijn

We kunnen de vervuiling door het vliegverkeer verminderen door te zoeken naar innovatieve technische oplossingen. Maar veel oplossingen zijn op korte termijn onhaalbaar. Elektrisch vliegen op commerciële schaal is de komende decennia niet realistisch. Een snelle overstap naar alternatieve brandstoffen met minder uitstoot, zoals biobrandstof, is een serieuzere optie. Maar er zijn niet genoeg biobrandstoffen beschikbaar om alle vluchten op te vangen, en bovendien worden ook bij de productie van biobrandstof schaarse grondstoffen gebruikt. Andere oplossingen zijn ofwel nog niet genoeg ontwikkeld om op grote schaal toe te passen, of verminderen de uitstoot veel te weinig.

Minder

Willen we de afspraken van Parijs halen en de opwarming van de aarde binnen 1,5 graad houden, dan moet de impact van luchtvaart afnemen. Concreet moet deze impact in 2050 40 tot 60 procent minder zijn dan in 2010; dat betekent ieder jaar ongeveer 1,5 procent minder CO2-uitstoot. Een grote stap in de goede richting kunnen we zetten door korte vluchten te vervangen door hogesnelheidstreinen. Veel Europese vluchten vanaf Schiphol kunnen prima per spoor of bus; dit zorgt voor naar schatting zestigduizend minder vluchten. Uitbreiding van Schiphol of Lelystad Airport is dus eigenlijk overbodig, vinden wij.

Anders

Om minder te vliegen, zouden we moeten nadenken over hoe we dingen anders kunnen doen. Anders reizen, anders werken, anders op vakantie. Als we zakelijke vluchten vervangen door de trein of tele-conferencing, boeken we een enorme winst. En als consument kunnen we een grote slag slaan door te kijken of we onze (vakantie)reizen per trein of bus kunnen maken.

Dit zijn belangrijke tijden voor de luchtvaart. Zowel in Nederland als in Europa worden in 2018 en 2019 belangrijke besluiten genomen. Wij zetten ons nu en de komende tijd dan ook vol in om de groeiende impact van luchtvaart terug te dringen.

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws van Natuur & Milieu

Volg ons op Facebook en Twitter of meld je aan voor de Nieuwsbrief.

  • sponsor
  • sponsor
  • sponsor