Waterschaarste in Nederland | Natuur & Milieu

Waterschaarste in Nederland

Het is droog! En zelfs een flinke regenbui gaat de waterschaarste in Nederland helaas niet oplossen. Hoe komt het dat er droogte is? En wat kunnen we eraan doen?

In Nederland is water inmiddels zo vanzelfsprekend geworden, dat we ons bijna niet meer kunnen voorstellen dat we ooit zonder water komen te zitten. De afgelopen twee maanden heeft het maar weinig geregend en ook de komende tijd zal de droogte aanhouden. Rijkswaterstaat meldt dat, ondanks de gevallen regen van afgelopen week, de droogte nog niet voorbij is en we nog steeds te maken hebben met een neerslagtekort dat ver boven het gemiddelde ligt voor de tijd van het jaar. Sinds een aantal weken is er in Nederland dan ook sprake van een dreigend watertekort. Maar wat zijn de precieze oorzaken van het dreigend watertekort? En wat kan je zelf doen om water te besparen? In deze blog vind je meer informatie rondom waterschaarste in Nederland en manieren om zelf in actie te komen.

Waterverbruik in Nederland

In Nederland gebruiken we gemiddeld 1,5 miljoen liter water per persoon per jaar. Cijfers van het CBS laten zien dat het huishoudelijk drinkwatergebruik in de periode van 2003 t/m 2017 met 4 procent daalde. Maar in 2018 steeg het watergebruik door toenemende droogte en warmte. Daarnaast zorgde een neerslagtekort voor meer besproeiing van akkers en graslanden dan in eerdere jaren. In totaal gebruikte de landbouw 302 miljoen kubieke meter water, ruim 150 procent meer dan een jaar eerder. Ook in 2019 kende we meer droogte en een toename van het watergebruik in de landbouw en akkerbouw.

De oorzaken van waterschaarste

Waterschaarste in Nederland kent niet één specifieke oorzaak, maar wordt veroorzaakt door verschillende menselijke en ecologische factoren. Allereerst is klimaatverandering een belangrijke oorzaak van waterschaarste. Zo meldt de Rijksoverheid dat de gemiddelde temperatuur in Nederland de afgelopen 130 jaar met 1,7 graden is gestegen. Daarnaast hebben we steeds vaker last van extreem weer, met langere periodes van droogte, wat leidt tot de opdroging van waterbronnen, met waterschaarste tot gevolg. Ook leiden waterverspilling en een verminderde waterkwaliteit tot een dalende beschikbaarheid van (veilig) drinkwater.

spelen met water sproeier

De voedselindustrie als grootgebruiker

We verbruiken in Nederland niet alleen water met douchen of het besproeien van de tuin. Volgens het Voedingscentrum is van al het water dat we in Nederland gebruiken, 85 procent nodig voor de productie van eten en drinken. Gemiddeld is dat 3.450 liter regenwater of irrigatiewater per dag. Het water wordt met name gebruikt tijdens het productieproces van eten, bijvoorbeeld om machines en materialen te reinigen of het voedsel te bereiden. Daarnaast is er water nodig om gebruikte meststoffen en bestrijdingsmiddelen te verdunnen, zodat er geen sprake is van te hoge schadelijke concentraties. Het gebruik van kunstmest zorgt voor een nog hoger watergebruik. De bodem kan hierdoor minder water vasthouden, waardoor de grond droger wordt en er eerder gesproeid moet worden.

Voor de productie van dierlijke producten is verreweg het meeste water nodig met 46%, gevolgd door oliegewassen (17%), koffie, thee en cacao (12%), granen en bier (8%), fruit, wijn en noten (5%) en overige voedingsmiddelen (6%). De resterende 6% betreft andere landbouwproducten, zoals katoen en kleding. Kortom voor de productie van voedsel is veel water nodig.

Wat kun jij doen tegen waterschaarste?

Er valt een hoop winst te behalen in de keuken. Door bewuste keuzes te maken in je voeding kun je zelf water besparen, onze tips:

  • Eet meer groente en minder vlees. Door meer plantaardig te eten bespaar je al snel 1.500 liter per jaar. Als je toch een dagje vlees wilt eten kies dan slim. Het waterverbruik bij kip en varken ligt namelijk een stuk lager dan bij de productie van rundvlees en lam.
  • Kies voor aardappelen, groente en fruit uit de regio. Sommige producten, waaronder zonnebloemolie, rietsuiker en een aantal fruitsoorten zijn namelijk vaak afkomstig uit regio’s waar waterschaarste is of dreigt, zoals Sudan, Pakistan of Spanje.
  • Eet met name biologische producten. De watervoetafdruk van biologische producten ligt gemiddeld zo’n 20% lager dan niet-biologische producten.
  • Als je een keer zin hebt in vis, kies dan voor wild gevangen vis (en schaaldieren). Deze vissoorten hebben, in tegenstelling tot kweekvis, geen watervoetafdruk.
  • Verspil minder voedsel. Gebruik bijvoorbeeld restjes groente bij het maken van een soep of vries eten in om de houdbaarheid te verlengen.

Natuurlijk kan je ook buiten de keuken aan de slag om thuis water te besparen én bijdragen aan een betere kwaliteit van het water. Het verwijderen van tegels in je tuin helpt bijvoorbeeld al enorm. In dit artikel vind je nog veel meer tips hoe je zuinig om kan gaan met water.

water weiland natuur

De gevolgen van waterschaarste

In Nederland kan een tekort aan water er op lange termijn voor zorgen dat er per huishouden minder (drink)water beschikbaar is. Maar waterschaarste heeft op kortere termijn al veel meer gevolgen voor de landbouw en de natuur. Als er bijvoorbeeld niet genoeg water aanwezig is om akkers te besproeien, dan kan er verzilting optreden, waardoor het grondwater zouter wordt. Waardevolle oogst van landbouwgewassen kan hierdoor verloren gaan of minder opbrengst hebben.  Ook gras groeit minder goed, waardoor koeien meer bijgevoerd moeten worden en weidegang bemoeilijkt wordt.

Ook voor de natuur heeft een tekort aan water nadelige gevolgen. Door verdroging van natuur- en leefgebieden verdwijnen plantensoorten en kleinere beestjes, als insecten, sneller. NH nieuws meldt dat op dit moment de bodem op veel plekken te droog is voor planten om te groeien. De wortels onder de grond vangen voldoende water om te blijven leven, maar boven de grond komt weinig tot bloei. Hierdoor hebben de bijen en de vlinders het een stuk moeilijker en neemt de biodiversiteit sneller af.

Samen zuiniger omgaan met ons water

Met het veranderende klimaat wordt het steeds belangrijker dat we slim omgaan met het water dat voorhanden is. Voor de lange termijn geldt dus met name de vraag hoe we het waterbeheer in Nederland anders kunnen inrichten. Natuur & Milieu doet haar best om dit probleem te agenderen bij waterbeheerders, politici en ambtenaren. Gelukkig kun jij zelf ook je bijdrage leveren met met een aantal simpele tips waarmee je water bespaart in en rondom je huis. Elke liter telt!

  • sponsor
  • sponsor
  • sponsor
[gravityform id="186" title="false" description="false"]
<div class='gf_browser_chrome gform_wrapper' id='gform_wrapper_186' ><a id='gf_186' class='gform_anchor' ></a><form method='post' enctype='multipart/form-data' id='gform_186' action='/blog/waterschaarste-in-nederland/#gf_186' data-abide > <div class='gform_body'><ul id='gform_fields_186' class='gform_fields top_label form_sublabel_below description_below'><li id='field_186_1' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' for='input_186_1' ><span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_email'> <input name='input_1' id='input_186_1' required type='email' value='' class='medium' tabindex='1' placeholder='voorbeeld@emailadres.nl' aria-required="true" aria-invalid="false"/> </div></li><li id='field_186_2' class='gfield gform_validation_container field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' for='input_186_2' >Comments</label><div class='ginput_container'><input name='input_2' id='input_186_2' type='text' value='' autocomplete='off'/></div><div class='gfield_description'>Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.</div></li> </ul></div> <div class='gform_footer top_label'> <input type='submit' id='gform_submit_button_186' class='gform_button button' value='Aanmelden' tabindex='2' onclick='if(window["gf_submitting_186"]){return false;} if( !jQuery("#gform_186")[0].checkValidity || jQuery("#gform_186")[0].checkValidity()){window["gf_submitting_186"]=true;} ' onkeypress='if( event.keyCode == 13 ){ if(window["gf_submitting_186"]){return false;} if( !jQuery("#gform_186")[0].checkValidity || jQuery("#gform_186")[0].checkValidity()){window["gf_submitting_186"]=true;} jQuery("#gform_186").trigger("submit",[true]); }' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='is_submit_186' value='1' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_submit' value='186' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_unique_id' value='' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='state_186' value='WyJbXSIsIjUzYTVmOWI1MGFlZDU4ZjI0NzYwYTBhZDY0NTJkZjJiIl0=' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_target_page_number_186' id='gform_target_page_number_186' value='0' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_source_page_number_186' id='gform_source_page_number_186' value='1' /> <input type='hidden' name='gform_field_values' value='' /> </div> </form> </div><script type='text/javascript'> if(typeof gf_global == 'undefined') var gf_global = {"gf_currency_config":{"name":"Euro","symbol_left":"","symbol_right":"&#8364;","symbol_padding":" ","thousand_separator":".","decimal_separator":",","decimals":2},"base_url":"https:\/\/www.natuurenmilieu.nl\/wp-content\/plugins\/gravityforms","number_formats":[],"spinnerUrl":"https:\/\/www.natuurenmilieu.nl\/wp-content\/plugins\/gravityforms\/images\/spinner.gif"};jQuery(document).bind('gform_post_render', function(event, formId, currentPage){if(formId == 186) {if(typeof Placeholders != 'undefined'){ Placeholders.enable(); }} } );jQuery(document).bind('gform_post_conditional_logic', function(event, formId, fields, isInit){} );</script><script type='text/javascript'> jQuery(document).ready(function(){jQuery(document).trigger('gform_post_render', [186, 1]) } ); </script>