Duurzame mobiliteit - Tops & flops in Europese Low-Emission Strategy

Tops & flops in de nieuwe Low-Emission Strategy

CO2-emissies van de industrie, de energiesector, huishoudens en de landbouw dalen, maar de transportsector blijft maar meer olie slurpen en CO2 uitstoten. Zal de nieuwe Low-Emission Strategy van de huidige Europese Commissie het verschil maken?

Terwijl de CO2-emissies dalen bij de industrie, de energiesector, huishoudens en de landbouw, blijft de transportsector maar meer olie slurpen en CO2 uitstoten. We vliegen steeds meer, vervoeren steeds meer, en het lukt maar niet om daar verandering in te brengen. Vijf jaar geleden lanceerde de vorige Europese Commissie in de Transport White Paper een hele set goede ideeën om het tij te keren, maar in de praktijk kwam er niks van. Zet de nieuwe Strategy for Low-Emission Mobility van de huidige Europese Commissie wel zoden aan de dijk? We duiden de plannen met emoji!

1   Strategie-document met actie-agenda

Een strategiedocument alleen is niks waard, dus heeft de Europese Commissie er een actieplan bij gedaan, waarin staat met welke concrete wetsvoorstellen ze gaan komen. Goede stap, waarin de Europese Commissie haar beste beentje voorzet. Al kunnen wij natuurlijk niet wachten tot er ook echte wetsvoorstellen komen.

2   ‘Technologie-neutraal’ vertraagt tempo

De transitie naar duurzame mobiliteit moet ‘technologie-neutraal’ gestimuleerd worden, zegt de Europese Commissie. Kortom: laat alle bloemen bloeien en sluit geen enkele mogelijkheid uit. Tegelijk gaat het document vooral over elektrisch rijden als de belangrijkste transitie. Dat blijft dus een beetje vaag, waardoor er in de praktijk ruimte ontstaat voor twijfelachtige zaken als ‘aardgas als transitiebrandstof’. En wordt er ook veel geld geïnvesteerd in infrastructuur die misschien al snel weer overbodig is. We snappen dat dit compromis nodig is, maar hadden liever duidelijke keuzes gezien.

3   Nieuwe CO2-normen voor auto’s, bestelwagens… en vrachtwagens!

Dat werd nodig tijd. De Europese Commissie heeft inmiddels wel begrepen dat alleen duidelijke CO2-normen zorgen voor de fabricage van écht zuinige auto’s. De Commissie is ook nog eens super concreet over hoe snel ze met wetsvoorstellen gaat komen. Natuur & Milieu lanceerde vorige week nog een oproep namens bedrijven en burgers om met CO2-normen te zorgen voor brandstofbesparingen. En het is pure winst dat deze normen nu ook voor vrachtwagens gaan gelden. Bizar eigenlijk dat ze er nog niet waren.

4   Betalen per kilometer, da’s logisch

In veel Europese landen betalen vrachtwagens al een kilometerprijs. Nederland aarzelt nog. Alle landen bepalen dit zelf, maar áls ze kiezen voor een kilometerprijs, moeten ze Europese standaarden volgen. De Europese Commissie doet alles binnen haar bevoegdheden om dit zo soepel mogelijk te laten gaan, en gaat daar een paar concrete wetten voor herzien om de mogelijkheden voor landen te verruimen. We zijn enorme fan van de CO2-differentiatie die de Commissie voorstelt: een lagere kilometerprijs voor zuinige voertuigen! Goede stap, en hoog tijd dat Nederland er ook werk van maakt.

5   Elektrisch rijden en duurzame energie gaan samen

De Europese Commissie werkt hard aan de Energy Union, waarmee opwekking van duurzame energie gekoppeld wordt aan betere distributie en opslag van elektriciteit. Elektrisch rijden heeft daar een belangrijke rol in en die boot moeten we niet missen. Goed dat de Commissie de Energy Union en de Low-Emission Strategy wil koppelen, al blijven de voorgestelde maatregelen een beetje vaag.

6   Luchtvaart en scheepvaart ontbreken

We wisten van te voren dat deze strategie van de Commissie alleen over mobiliteit over land zou gaan. En toch breekt het zweet ons onderhand toch wel uit. Want de Commissie kiest ervoor om lucht- en scheepvaart niet met Europese regelgeving aan te pakken, maar te wachten op wereldwijde regels. Vliegtuigen en zeeschepen gaan immers de hele wereld over. Het lastige is, dat de luchtvaart- en scheepvaart instanties (ICAO resp. IMO) door de industrie gedomineerd worden en daarom bijzonder traag zijn met het ontwikkelen van bijvoorbeeld een plan om de CO2- uitstoot en het brandstofverbruik van vliegtuigen en schepen aan te pakken.

Als de CO2-uitstoot van lucht- en scheepvaart niet snel aangepakt wordt, wordt het steeds moeilijker om de opwarming van de aarde binnen de 2 graden Celsius te houden zoals op de Klimaatconferentie in Parijs is afgesproken. Tijd voor actie dus, de Europese Commissie kan niet meer wachten op ICAO en IMO.

7   Vrachtvervoer van weg naar spoor en schip

Heel veel vrachtvervoer kan prima per trein of schip. Maar een vrachtwagen is nou eenmaal goedkoper. Helaas veroorzaakt dat meer files, meer CO2-uitstoot, meer luchtvervuiling, meer lawaai én meer verkeersdoden. Dat zit niet in de prijs van vrachtvervoer verwerkt (al kan dat met een goede kilometerprijs wel).

De Europese Commissie wil nu ‘modal shift’ gaan stimuleren: vrachtvervoer zoveel mogelijk per schip en trein. Die hebben we eerder gehoord, het Witboek Transport van de vorige Europese Commissie uit 2011 stond bol van de concrete ideeën die nooit uitgewerkt zijn. Even afwachten dus, al pakt deze Europese Commissie het voortvarend aan met een uitgebreid programma van concrete wetsvoorstellen en –herzieningen.

8   Ruimte voor langeafstandsbusdiensten

Die zagen we even niet aankomen. De Europese Commissie wil het makkelijker maken voor lange afstands busdiensten (denk Eurolines, Flixbus, Megabus) om in Europa te rijden. Op zich niks mis mee, het is immers openbaar vervoer. Maar waarom staat er niks over het verbeteren van internationaal treinreizen? Dat is immers nog veel schoner en zuiniger. Geen continent heeft zoveel spoor als Europa, maar het wordt nauwelijks gebruikt voor internationale reizen. De Europese Commissie kan heel veel doen om te zorgen dat treinreizen makkelijker wordt voor de reiziger. Werk aan de winkel voor Train2EU, een initiatief van Natuur & Milieu.

9   Mobiliteit als (digitale) dienst is de toekomst!

Als je informatie ontsluit, kun je betere mobiliteitsdiensten bieden, vindt de Europese Commissie. Een container van Rotterdam naar Praag vervoeren kan prima per schip, trein én vrachtwagen, mits de klant kan vertrouwen dat zijn container onderweg niet kwijtraakt. En internationaal treinreizen kan een stuk makkelijker als je altijd en overal treinen kunt zoeken en boeken. Zorg ook nog dat betalen in heel Europa hetzelfde werkt en ineens wordt zuinig reizen of vervoeren een eitje.

Daarom doet de Commissie zo haar best om te zorgen dat al die versnipperde databases van verschillende vervoersstromen en landen bij elkaar geveegd worden. Heel technisch allemaal, maar hier verwachten we uiteindelijk heel grote en belangrijke veranderingen van!

10   Alle Europese investeringen moeten zorgen voor verduurzaming

Pardon, is dat nog niet zo dan? Helaas niet. Er gaan miljarden om in Europese investeringsfondsen voor allerlei infrastructuur. De Europese Commissie neemt zich (weer eens) voor om die investeringen goed tegen het licht te houden en te kijken welke er echt aan verduurzaming van mobiliteit bijdragen. Een goed streven, maar makkelijker gezegd dan gedaan. Want alle lidstaten vissen naar dat grote geld voor hun eigen paradepaardjes.

Maar deze Commissie krijgt het voordeel van de twijfel, omdat ze tot nu toe vrij goed is in het benoemen van haar eigen inconsistenties. De praktijk zal moeten uitwijzen of hier iets van terecht komt.

11   Biobrandstoffen van voedselgewassen niet meer subsidiëren vanaf 2020

Pfoe, dat is een geruststelling. Want helaas tanken we door de huidige Europese wetten allemaal wel een beetje foute biobrandstoffen. Die zitten standaard bijgemengd in de gewone benzine en diesel.

De Europese Commissie is nog wel wat vaag over hoe ze de echt duurzame biobrandstoffen gaat stimuleren. Hier houden we goed vinger aan de pols, want onze honger naar autorijden in Europa mag niet leiden tot hoge voedselprijzen, lege magen of afgebrande oerwouden aan de andere kant van de wereld.

12   Eindoordeel: prima strategie, en nu aan de slag!

Alles bij elkaar is Natuur & Milieu zeer te spreken over de plannen van de Europese Commissie. Nu is het tijd om aan te pakken. En tijd om gezamenlijk de uitgewerkte plannen van de Europese Commissie te steunen. Want uiteindelijk zijn het de Lidstaten die besluiten hoe de plannen omgezet worden in wetten, en hoe streng die wetten nageleefd worden. Als we mobiliteit willen verduurzamen, moet dat wel Europees: immers, zowel CO2-uitstoot als verkeer en vervoer zijn grensoverschrijdend. Afzonderlijke landen kunnen dit niet oplossen, de Europese Unie wel!

Blog door: Christian Nobel, projectleider Mobiliteit.

  • sponsor
  • sponsor
  • sponsor
[gravityform id="44" title="false" description="false"]