Slimme truckheffing maakt vrachtvervoer schoon en toekomstbestendig | Natuur & Milieu

Slimme truckheffing maakt vrachtvervoer schoon en toekomstbestendig

Update 22 maart 2019: Motie voor tariefdifferentiatie aangenomen.

In de aanloop naar het Algemeen Overleg van de regering over vrachtwagenheffing op 6 maart publiceerden de NVDE en Natuur & Milieu het volgende opiniestuk op online platform Energeia. Na het overleg heeft de Tweede Kamer ingestemd met een motie voor tariefdifferentiatie (verschillende heffingstarieven voor verschillende soorten vrachtverkeer). De regering gaat nu onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om lagere tarieven te hanteren voor bijvoorbeeld vrachtwagens zonder CO2-uitstoot, zoals elektrische vrachtwagens.

***

Als Nederland een kilometerheffing invoert voor vrachtwagens, moet dat meteen goed gebeuren, betogen Olof van der Gaag (NVDE) en Marjolein Demmers. Dat betekent volgens hen: een volledige vrijstelling of sterk gereduceerd tarief voor elektrische en andere emissieloze vrachtwagens.

Het kabinet werkt aan een kilometerheffing voor vrachtwagens, zoals al aangekondigd is in het regeerakkoord. Daarin staat Nederland niet alleen, want al tien Europese landen gingen ons voor. Juist doordat Nederland hierin kan leren van andere landen, hebben we nu de kans om te kiezen voor de modernste vorm van de ‘trucktol’. Door elektrische vrachtauto’s 50% of zelfs 100% korting te geven, kan de heffing veel meer CO2 besparen dan wanneer gekozen wordt voor één tarief. De Tweede Kamer bespreekt de vrachtwagenheffing op woensdag 6 maart.

Vrachtauto’s zijn een forse veroorzaker van klimaatverandering. Ze veroorzaken één vijfde van de CO2-uitstoot van het totale wegverkeer. Het regeerakkoord zegt dat Nederland “zo spoedig mogelijk” een kilometerheffing voor vrachtauto’s gaat invoeren. Daarmee loopt Nederland niet voorop. We zouden nummer tien in Europa worden. In Duitsland levert de heffing bijvoorbeeld al €5 miljard per jaar op en in België €700 miljoen. Omdat Nederland heeft aangegeven zo dicht mogelijk te willen aansluiten bij het buitenland zou het in Nederland om €1 miljard moeten gaan. Geen kleingeld.

De komende maanden gaat Nederland besluiten hoe we de tol gaan vormgeven. Als we dit slim doen, zal de heffing een extra prikkel geven voor echt schoon vrachtvervoer.Het mooie is dat Europa voorschrijft dat de lidstaten een trucktol niet zomaar mogen opleggen, maar moeten variëren naar ‘emissieklasse’ van de truck, met maximaal een factor twee verschil tussen de vuilste en schoonste truck. Op die manier, is de correcte gedachte, brengt de heffing niet alleen maar geld binnen, maar bevordert hij ook de inzet van de schoonste vrachtauto’s: het klassieke tweesnijdende zwaard.

Emissieklassen zijn achterhaald

De vraag is echter: wat is de ‘schoonste’ vrachtauto? Tot voor kort zouden de meeste vervoerders gezegd hebben: ‘Euro VI’, een truck die voldoet aan de laatste Brusselse emissie-eisen die vanaf 2014 van kracht zijn. Maar ‘schoonste’ heeft bij deze eisen alleen betrekking op luchtvervuiling, dus fijnstof en NOx. Wat CO2-uitstoot en dus klimaateffect betreft, zijn vrachtauto’s de afgelopen decennia weinig verbeterd. Een trekker/oplegger op diesel stoot per jaar al snel 100 ton CO2 uit. Dat is vergelijkbaar met de uitstoot van alle gas en elektriciteit voor dertig huishoudens.De huidige emissieklassen zijn bij de invoering van de heffing dus achterhaald om te beoordelen wat de schoonste truck is, zowel qua uitstoot van broeikasgassen als van luchtvervuiling. Toch ligt er in de Kamer een voorstel waarin deze emissieklassen ook genoemd worden als middel om eventuele tariefverschillen op te baseren.

Stille revolutie

In de periode 2023-2030, de eerste werkingsjaren van de tol, zal de wereld er heel anders uitzien. Er is immers een stille revolutie aan de gang in truckland: elke fabrikant heeft plannen voor de ontwikkeling, productie en verkoop van elektrische (E-)trucks. Dit onder druk van nieuwe Europese CO2-eisen, maar ook door innovaties uit het bedrijfsleven. E-trucks bieden twee milieuklappers in één keer: ze zijn het schoonst, zowel wat betreft luchtkwaliteit als CO2-uitstoot. Hiervan is Tesla met z’n ‘Semi’-truck misschien de bekendste, maar een aantal Nederlandse bedrijven, waaronder VDL, timmert ook aan de weg. Hoe? Doordat batterijen steeds lichter en goedkoper worden, waardoor een bruikbare actieradius snel binnen bereik komt. En omdat E-trucks drie keer zo lage energiekosten hebben als hun dieselbroeders.

Deze stille revolutie biedt Nederland de kans om zich te scharen bij de koplopers in effectief beleid als het z’n trucktol state-of-the-art vormgeeft: een basistarief voor alle trucks met verbrandingsmotor, met 50% tot 100% korting voor alle nul-emissietrucks. Dit geeft een duidelijk signaal aan zowel truckbouwers als vervoerders, dat nul emissie voor Nederland de toekomst is. Wanneer een deel van de Nederlandse vervoerders switcht naar E-trucks, wordt de heffing direct veel effectiever om CO2 te verminderen dan een gewone ‘platte’ heffing. Zo’n heffing beloont dan diegenen die het verdienen: de koplopers. Het voornemen om de opbrengsten terug te sluizen naar de sector biedt kansen om de aanschaf van emissieloze vrachtwagens en laadinfrastructuur te financieren, waardoor het echt hard kan gaan.

Europese Commissie heeft geen bezwaar

Duitsland is recentelijk nog een stap verder gegaan: vanaf 1 januari 2019 heeft het nul-emissietrucks volledig vrijgesteld van de daar geldende ‘LKW Maut’. De Europese Commissie heeft in zijn juridische opinie (januari 2019) hiertegen geen bezwaar gemaakt. Logischerwijs is dit daarmee ook een optie voor Nederland, zeker omdat het regeerakkoord stelt dat Nederland wil aansluiten bij de omringende landen.Nederland heeft nu de kans om te kiezen voor een vrachtwagenheffing die past bij het komende decennium. ‘Met de vlam in de pijp… met m’n 30 tonnen diesel’ is dan niet alleen een ‘Golden Oldie’ op de radio, maar ook op de weg: over enkele jaren kunnen onze spullen vervoerd worden door vrachtauto’s die geen luchtverontreiniging en CO2-uitstoot veroorzaken én lagere gebruikskosten hebben.

Dit opiniestuk is op 5-3-2019 gepubliceerd op Energeia.

  • sponsor
  • sponsor
  • sponsor