Opinie: Klimaaturgentie vergt meer dwingende overheidsregie | Natuur & Milieu

Opinie: Klimaaturgentie vergt meer dwingende overheidsregie

Onze directeur programma's, Rob van Tilburg, schreef dit opinieartikel naar aanleiding van de Klimaat- en Energieverkenning van 2020 die werd gepubliceerd door het Planbureau voor de Leefomgeving. Elk jaar doet het Planbureau daarmee verslag van het klimaat- en energiebeleid in ons land en de verwachte effecten daarvan.

Op 30 oktober presenteerde het Planbureau voor de Leefomgeving haar jaarlijkse ‘Stand van het klimaat’. De boodschap is even duidelijk als alarmerend: in het huidige tempo gaan we de klimaatdoelen niet halen. De maatregelen die nu in beleid zijn vastgelegd, tellen op tot 34% reductie in 2030. Dit blijft helaas ruim onder het doel van 49%. Weliswaar zit er een aantal aanvullende maatregelen in de pijplijn, maar versnelde uitvoering van het Klimaatakkoord is nodig, gelet op het inmiddels aangescherpte Europese doel van 55% reductie. Meer overheidsregie is daarbij onmisbaar.

Het Klimaatakkoord dat in juni 2019 werd gesloten, biedt een rijk scala aan maatregelen die er toe moeten leiden dat Nederland in 2030 minimaal 49% minder CO2 uitstoot dan in 1990. Veel maatregelen zijn sindsdien in uitvoering genomen en in beleid geland. Het PBL becijferde dat die maatregelen leiden tot 34% reductie in 2030. Maatregelen in de pijplijn, zoals het wetsvoorstel voor de CO2-heffing voor de industrie dat nu bij de Eerste Kamer ligt, zijn daarin nog niet meegenomen. Deze ‘pijplijnmaatregelen’ zullen het percentage reductie in de toekomst wat verhogen. Dat is hoopgevend, maar niet voldoende. Om het Nederlandse reductiedoel van 49% te halen is een verdubbeling van het tempo noodzakelijk. En zelfs dat doel is inmiddels te bescheiden. Het Europees parlement legde immers op 11 september 2020 de lat naar 60% reductie. Niet uit luxe, maar vanwege de alarmerende ontwikkeling van klimaatverandering en onomkeerbare schade die daardoor wordt veroorzaakt aan maatschappij en ecosysteem. Vrijwel dagelijks waarschuwen wetenschappers dat klimaatverandering nog harder gaat dan we dachten.

Daarom moet Nederland de uitvoering van het Klimaatakkoord versnellen door de nog niet uitgewerkte maatregelen uit dat akkoord met spoed concreet te maken en uit te voeren. Dat kan op veel verschillende terreinen. Zo kan CO2-reductie van het wegverkeer sneller worden teruggedrongen door rekeningrijden én zero-emissie-zones in steden in te voeren om de schamele paar procent reductie die het PBL in deze sector verwacht fors te verhogen. Door een veel sterkere subsidie van het Rijk op woningisolatie daalt het energieverbruik van woningen en de energierekening. Benut bijvoorbeeld ook het moment van woningverkoop door veel dwingender isolatie voor te schrijven. De opwek van groene elektriciteit kan een impuls krijgen door meer windenergie van zee en het verhogen van het subsidieplafond voor zon- en windenergie op land. Verhoog de kosten voor fossiele energie uit onder meer kolen en gas verder. Eventueel met een toeslag voor lagere inkomens die is gekoppeld aan isolatie.

Naast versnelde uitvoering van het Klimaatakkoord is ook een betere aansturing nodig. De uitvoering van het Klimaatakkoord gebeurt naar goed Nederlands poldergebruik aan constructieve overlegtafels. Daarbij wordt zorgvuldig getoetst op draagvlak om de samenleving rijp te maken voor maatregelen. De toenemende urgentie van het klimaatvraagstuk en de mate waarin we nu uit de pas dreigen te lopen vraagt echter om een meer sturende overheid. Het kan juist de weerstand voeden en daarmee vertragen als de overheid permanent blijft zoeken naar draagvlak en de eventuele pijn van klimaatmaatregelen voorzichtig benadert. Dat kost tijd die we niet te verliezen hebben.

De focus in het begin van de coronacrisis lag ook op eigen verantwoordelijkheid en vrijwillige medewerking. Dit liet ook ruimte voor het ontstaan van een sterke tegenbeweging en minder draagvlak. Het kabinet moet voor het klimaat gaan staan en niet langer ‘verleiden’, zoals bij de start van het Klimaatakkoord verwoord werd, maar leiderschap tonen en sturen. Dat betekent veel steviger de onomstreden noodzaak indringend communiceren en maatregelen durven nemen die wellicht pijn doen, maar onbetwistbaar noodzakelijk zijn. Ja, we gaan meer betalen voor fossiele energie en dat voelt iedereen in de portemonnee, maar de kosten van niets doen zijn vele malen hoger.

Dat lijkt on-Nederlands, maar er zijn voorbeelden genoeg waarbij een dwingend besluit geruisloos en succesvol werd ingevoerd na eindeloos gepolder en gehonoreerde weerstand. Dit vond plaats zonder dat de geuite bezwaren door tegenstanders zich voltrokken. Niemand mist nog de inmiddels verboden gratis plastic tasjes in winkels. De voorspelde problemen voor de retail bleven uit. De verboden energieverslindende gloeilamp is iedereen probleemloos vergeten en toen CFK’s verboden werden, ontwikkelde de industrie in sneltreinvaart milieuvriendelijker alternatieven. Waarom is enkel glas in woningen nog toegestaan? Die meer dwingende, leidende houding is nu nodig om klimaatdoelen te gaan halen.

Juist nu de economie door de coronacrisis op een fundamenteel kantelpunt staat, is het hét moment om om te schakelen naar een toekomstbestendige, klimaatneutrale economie. De herstelpakketten moeten ten goede komen aan de sectoren van de toekomst. Dan zijn de opgehoeste belastinggelden waarmee we de economie nu ondersteunen echt dienstbaar aan de samenleving van de toekomst. Als kraakheldere duurzaamheidcriteria aan het Nationaal Groeifonds worden toegevoegd, levert dat zo dubbel rendement. Kabinet, zet dus in op versneld uitvoeren van dat Klimaatakkoord en leidt Nederland naar een klimaatneutraal 2050.

Geschreven door Rob van Tilburg, directeur programma’s Natuur & Milieu

  • sponsor
  • sponsor
  • sponsor
[gravityform id="186" title="false" description="false"]
<div class='gf_browser_unknown gform_wrapper' id='gform_wrapper_186' ><div id='gf_186' class='gform_anchor' tabindex='-1'></div><form method='post' enctype='multipart/form-data' id='gform_186' action='/blog/opinie-klimaaturgentie-vergt-meer-dwingende-overheidsregie/#gf_186' data-abide > <div class='gform_body'><ul id='gform_fields_186' class='gform_fields top_label form_sublabel_below description_below'><li id='field_186_1' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' for='input_186_1' ><span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_email'> <input name='input_1' id='input_186_1' required type='email' value='' class='medium' placeholder='voorbeeld@emailadres.nl' aria-required="true" aria-invalid="false" /> </div></li><li id='field_186_2' class='gfield gform_validation_container field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' for='input_186_2' >Phone</label><div class='ginput_container'><input name='input_2' id='input_186_2' type='text' value='' autocomplete='off'/></div><div class='gfield_description' id='gfield_description_186_2'>Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.</div></li> </ul></div> <div class='gform_footer top_label'> <input type='submit' id='gform_submit_button_186' class='gform_button button' value='Aanmelden' onclick='if(window["gf_submitting_186"]){return false;} if( !jQuery("#gform_186")[0].checkValidity || jQuery("#gform_186")[0].checkValidity()){window["gf_submitting_186"]=true;} ' onkeypress='if( event.keyCode == 13 ){ if(window["gf_submitting_186"]){return false;} if( !jQuery("#gform_186")[0].checkValidity || jQuery("#gform_186")[0].checkValidity()){window["gf_submitting_186"]=true;} jQuery("#gform_186").trigger("submit",[true]); }' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='is_submit_186' value='1' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_submit' value='186' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_unique_id' value='' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='state_186' value='WyJbXSIsIjUzYTVmOWI1MGFlZDU4ZjI0NzYwYTBhZDY0NTJkZjJiIl0=' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_target_page_number_186' id='gform_target_page_number_186' value='0' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_source_page_number_186' id='gform_source_page_number_186' value='1' /> <input type='hidden' name='gform_field_values' value='' /> </div> </form> </div><script type='text/javascript'> jQuery(document).bind('gform_post_render', function(event, formId, currentPage){if(formId == 186) {if(typeof Placeholders != 'undefined'){ Placeholders.enable(); }} } );jQuery(document).bind('gform_post_conditional_logic', function(event, formId, fields, isInit){} );</script><script type='text/javascript'> jQuery(document).ready(function(){jQuery(document).trigger('gform_post_render', [186, 1]) } ); </script>