Waarom kernenergie niet de oplossing is | Natuur & Milieu

Waarom kernenergie (nog steeds) niet de oplossing is

Sommige mensen kijken naar kernenergie als het antwoord op de eindige energiebronnen olie, kool en gas. Onze collega Peter legt uit waarom kernenergie niet het antwoord is.

Om met de deur in huis te vallen: Nee, kernenergie is niet de CO2 -neutrale energiebron van de toekomst. Toen in de jaren ‘50 kernenergie geschikt werd gemaakt voor de energievoorziening, werd gedacht dat dit het energieprobleem voor altijd zou oplossen. Bijna onbeperkte hoeveelheden energie zouden beschikbaar zijn tegen lage kosten. De risico’s waren bekend, maar werden aanvaardbaar geacht. Toentertijd waren er ook nog geen andere rendabele alternatieven voor olie, kolen en gas als energiebron.

In september 2020 heeft Minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat een onderzoeksrapport naar buiten gebracht. Daarin wordt gesteld dat kernenergie een optie is voor de toekomstige energiemix in Nederland. Natuur & Milieu en vele andere organisaties en onderzoekers zijn het hiermee oneens. Hieronder gaan we in op de meest gehoorde misverstanden over kernenergie.

Kosten kernenergie versus natuurlijke energiebronnen

Kernenergie is helemaal niet zo goedkoop als vaak gedacht wordt. Hoewel de ruwe productiekosten van een kilowattuur (kWh) met kernenergie laag zijn, twee tot drie cent per kWh, zijn de kosten voor de bouw van een kerncentrale en de opslag van radioactief afval zeer hoog. Als ook de investeringskosten en het onderhoud meegenomen worden, stijgen de kosten per kWh naar ruim 8 cent per kWh. Daarnaast zijn aantoonbaar duurzame alternatieven zoals wind en zon tegenwoordig ook geschikt om aan de energievraag te voldoen en worden ze steeds kostenefficiënter. De kosten van energie uit wind en zon zijn nog altijd aan het dalen. Tegenwoordig kost een door een windmolen geproduceerde kWh vaak minder dan 4 cent per kWh. In deze kosten zijn de investering en het onderhoud ook meegenomen.

Het recente onderzoek dat het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft laten uitbrengen, stelt dat kernenergie goedkoper is dan wind en zon. Maar dit onderzoek rekent met toekomstige cijfers voor hernieuwbare energie in 2040 die hoger zijn dan nu, terwijl de kosten van wind en zon alleen maar zullen dalen. Ook gaat het onderzoek ervan uit dat kerncentrales bijna 100 procent van de tijd zullen draaien. Dit zal in ons toekomstige energiesysteem – dat veel dynamischer is – niet het geval zijn. Daardoor doet het onderzoek de kosten van kernenergie veel hoger lijken. In het begin van 2020 concludeerde een Nederlandse studie naar toekomstige energiescenario’s (in opdracht van het ministerie van EZK) dat een energiesysteem met kernenergie duurder is dan zonder.

Kerncentrale_doel

Kernreact Doel. Foto CC-BY: Woodwalker

Risico’s van kernenergie wegen niet op tegen de bezwaren

Het grootste nadeel van kernenergie is echter het grote risico dat kleeft aan het gebruik van deze energiebron. Tsjernobyl en Fukushima hebben laten zien hoe verschrikkelijk mis het kan gaan. Hoe klein de kans op ongevallen ook zal zijn: de gevolgen kunnen rampzalig zijn voor zo’n dichtbevolkt land als Nederland. Ook is er nog altijd geen goede oplossing voor het kernafval en zadelen we toekomstige generaties op met dit probleem. Daarnaast zou een kerncentrale, als er nu wordt begonnen met de bouw, in de meest optimistische scenario’s pas energie leveren in 2035. Nieuwe en verbeterde, experimentele types kunnen nog zeker twintig jaar in beslag nemen. Het klimaat kan hier niet op wachten, en daarom kunnen we ons geld en energie veel beter stoppen in bewezen duurzame technieken: wind en zon.

Is er voldoende Uranium?

Voorstanders van kernenergie stellen vaak dat er voor honderden jaren uranium, de brandstof voor kerncentrales, beschikbaar is. Dit is echter niet waar. De huidige wereldvoorraad uranium volstaat nog voor ongeveer 85 jaar, indien we op het huidige tempo doorgaan met verbruiken. Bij een verdubbeling van het aandeel kernenergie is over 42 jaar de uranium voorraad al uitgeput; dit is binnen de levensduur van een centrale. Er zijn dan nog wel andere bronnen van uranium beschikbaar, maar om daar uranium te winnen kost meer energie en is dus duurder. Omdat de winning van uranium dan duurder is zullen de kosten van kernenergie dus ook nog verder stijgen.

Thorium

Tegenwoordig gaan er een aantal stemmen op om nieuwe kerncentrales te bouwen. Vaak gaat het hier om thoriumcentrales, ook wel bekend als ‘gesmolten zout reactoren’. Thoriumcentrales zouden alle voordelen van kernenergie hebben en veel minder nadelen. Zo zou er nauwelijks nog radioactief afval geproduceerd worden en zou een thoriumcentrale inherent veilig zijn. Geschat wordt echter dat de ontwikkeling van een dergelijke centrale nog wel twintig jaar duurt en vele miljarden zal kosten. Tot die tijd wordt er geen kilowattuur geproduceerd. In de tussentijd ontwikkelen aantoonbaar duurzame technieken zoals wind en zon zich ook door. Een thoriumcentrale zal dus nooit concurrerend worden.

Dus nee, kernenergie gaat geen grote rol spelen in de Nederlandse energievoorziening van de toekomst. Het kost te veel, het duurt te lang om te ontwikkelen, de brandstof raakt op, en bovenal draagt het een gigantisch milieurisico in zich. Het is tijd om hier de knoop door te hakken en ons te richten op werkelijk duurzame energiebronnen in combinatie met opslag en slimme netten. Alle benodigde technologie is al beschikbaar en betaalbaar; Nederland is perfect gepositioneerd voor snelle en grootschalige toepassing. Nu is het tijd om te handelen!

Geschreven door Peter de Jong, senior projectleider Energie

Bronnen
– U.S. Energy Information Administration: Levelized Cost and Levelized Avoided Cost of New Generation Resources in the Annual Energy Outlook 2020 (2020)
– Statista: Uranium – Statistics and Facts (2020)
– Berenschot & Kalavasta: Systeemeffecten van nucleaire centrales, in Klimaatneutrale Energiescenario’s 2050 (2020)
– Kalavasta: Vergelijking van twee rapporten over de kosten van nucleaire en zon- & windstroom in het Nederlandse energiesysteem, die Minister Wiebes in april en september 2020 naar de Tweede Kamer heeft gestuurd (2020)

  • sponsor
  • sponsor
  • sponsor
[gravityform id="186" title="false" description="false"]
<div class='gf_browser_chrome gform_wrapper' id='gform_wrapper_186' ><div id='gf_186' class='gform_anchor' tabindex='-1'></div><form method='post' enctype='multipart/form-data' id='gform_186' action='/blog/kernenergie/#gf_186' data-abide > <div class='gform_body'><ul id='gform_fields_186' class='gform_fields top_label form_sublabel_below description_below'><li id='field_186_1' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' for='input_186_1' ><span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_email'> <input name='input_1' id='input_186_1' required type='email' value='' class='medium' placeholder='voorbeeld@emailadres.nl' aria-required="true" aria-invalid="false" /> </div></li><li id='field_186_2' class='gfield gform_validation_container field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' for='input_186_2' >Phone</label><div class='ginput_container'><input name='input_2' id='input_186_2' type='text' value='' autocomplete='off'/></div><div class='gfield_description' id='gfield_description_186_2'>Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.</div></li> </ul></div> <div class='gform_footer top_label'> <input type='submit' id='gform_submit_button_186' class='gform_button button' value='Aanmelden' onclick='if(window["gf_submitting_186"]){return false;} if( !jQuery("#gform_186")[0].checkValidity || jQuery("#gform_186")[0].checkValidity()){window["gf_submitting_186"]=true;} ' onkeypress='if( event.keyCode == 13 ){ if(window["gf_submitting_186"]){return false;} if( !jQuery("#gform_186")[0].checkValidity || jQuery("#gform_186")[0].checkValidity()){window["gf_submitting_186"]=true;} jQuery("#gform_186").trigger("submit",[true]); }' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='is_submit_186' value='1' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_submit' value='186' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_unique_id' value='' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='state_186' value='WyJbXSIsIjUzYTVmOWI1MGFlZDU4ZjI0NzYwYTBhZDY0NTJkZjJiIl0=' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_target_page_number_186' id='gform_target_page_number_186' value='0' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_source_page_number_186' id='gform_source_page_number_186' value='1' /> <input type='hidden' name='gform_field_values' value='' /> </div> </form> </div><script type='text/javascript'> jQuery(document).bind('gform_post_render', function(event, formId, currentPage){if(formId == 186) {if(typeof Placeholders != 'undefined'){ Placeholders.enable(); }} } );jQuery(document).bind('gform_post_conditional_logic', function(event, formId, fields, isInit){} );</script><script type='text/javascript'> jQuery(document).ready(function(){jQuery(document).trigger('gform_post_render', [186, 1]) } ); </script>