Interview minister Wiebes: 'Jullie hebben aanwijsbaar veel bereikt.' | Natuur & Milieu

Interview minister Wiebes: 'Jullie hebben aanwijsbaar veel bereikt.'

Op 9 juli werden we uitgenodigd door minister Wiebes voor een gesprek over het Klimaatakkoord. Nu het Klimaatakkoord is gepresenteerd, was het moment daar om eens samen terug te kijken op het proces en met de minister te praten over duurzaamheid.

Anderhalve week na de presentatie van het Klimaatakkoord nodigde minister Wiebes Natuur & Milieu uit om hem hierover te interviewen. Want Wiebes is trots op het Klimaatakkoord dat er nu ligt en dat wil hij ons laten weten. Hij benadrukt bij het begin van het gesprek dat het een niet eerder vertoonde prestatie is, om met zoveel partijen zo’n enorme klus te klaren. Het was een intensieve, soms zelfs chaotische periode. Zo heeft Natuur & Milieu het ook ervaren. Heeft de minister wakker gelegen van het Klimaatakkoord? Nee, dat niet. Als hij ’s nachts al wakker lag, dan was hij naar eigen zeggen vooral druk met oplossingen uitwerken…

Groene vingerafdrukken

Volgens de minister staan de vingerafdrukken van Natuur & Milieu en de andere milieuorganisaties dik op het akkoord: ‘Jullie hebben aanwijsbaar veel bereikt en ik denk ook dat het in allerlei opzichten een verbetering is geweest. Dus daar kun je trots op zijn. Denk aan de voorzichtigheid waarmee we CCS (red. CO2-opslag) inzetten en de begrenzing van het budget dat hiervoor beschikbaar is.’ Daarnaast noemt hij de begrenzing van het budget voor de industrie en het waterstofprogramma. ‘Dat soort dingen waren er niet gekomen zonder jullie.’ Ook over de rol van de milieubeweging bij de CO2-heffing is de minister positief.

Kritische noten

Natuur & Milieu ziet dat er mooie resultaten zijn bereikt, maar ziet ook de gemiste kansen. Dat is pijnlijk. Zo hebben wij juist kritiek op de hoeveelheid CCS en de inzet van biomassa. Wij vinden dat dit zoveel mogelijk vermeden moet worden: het leidt tot uitstel van de echte transitie en innovatie voor schone duurzame oplossingen. Daar is de minister het niet mee eens: ‘We kunnen het zonder CCS en biomassa doen, maar dan wordt het vele miljarden duurder. Dan doe ik alsof het IPCC (red. Intergovernmental Panel on Climate Change) gek is, want die hebben dat ook in hun mix. Dan zijn we iedere Nederlander de stuipen op het lijf aan het jagen met het hoge kostenplaatje. Dan gaat het er niet komen.’

Ik sta voor het redelijke midden. Dat is de enige manier om dit te doen. En ik ben ervan overtuigd dat het akkoord het redelijke midden is.

“Het redelijke midden”

Minister Wiebes is daarbij van mening dat er wetenschappelijke consensus is over de inzet van CCS en biomassa, die ook op Nederland van toepassing is. Natuur & Milieu heeft daar een andere visie op. De verwijzing naar de wetenschap brengt ons op een ander punt: de urgentie om het Parijsakkoord te halen. Veel wetenschappers waarschuwen bijna dagelijks dat we haast hebben. Wiebes heeft daar zijn eigen kijk op: ‘Die 49 procent CO2-reductie in 2030 kunnen we makkelijk halen. En maatregelen bedenken waarvoor veel draagvlak is, dat is ook niet moeilijk. Maar de combinatie? Die geef ik je te doen.’ De minister vindt dat hij met dit akkoord een redelijke middenweg heeft gevonden: ‘Ik heb nooit meegedaan met het gesomber aan de ene kant, maar ook nooit met het gejubel aan de andere kant. Het redelijke midden. Dat is de enige manier om dit te doen. Ik ben ervan overtuigd dat het akkoord het redelijke midden is.’

Verplichten of verleiden?

Om draagvlak voor de maatregelen in het akkoord te krijgen zijn voor de minister vier zaken van belang: de portemonnee, het huis, de auto en de baan. Daar wil hij nadrukkelijk niet aankomen. Natuur & Milieu is voorstander van een aanpak waarbij we mensen en organisaties verleiden tot duurzaam gedrag. Maar soms is een verplichting nodig, bijvoorbeeld voor de industrie. Zonder verplichting verduurzaamt deze sector niet snel genoeg, terwijl het een grote vervuiler is die veel CO2 kan reduceren. Hoe kijkt de minister daar tegenaan? Wiebes: ‘Huishoudens wil ik zoveel mogelijk verleiden mee te doen aan de energietransitie. Dat verleiden kan met financiële prikkels, maar ook door het voor mensen makkelijker te maken en ze te ondersteunen met goede informatie. De gerichte wijkaanpak is hier een voorbeeld van: we willen mensen hierbij zoveel mogelijk ontzorgen.’

Het liefst wil de minister het bedrijfsleven ook verleiden tot duurzaam gedrag, maar daar ziet hij ook een rol weggelegd voor wettelijke verplichtingen. Een lastig punt in de onderhandelingen was de CO2-heffing voor de industrie. Ondanks de positieve signalen voor zo’n heffing  vanuit verschillende hoeken was het voor de milieuorganisaties lastig de minister te doordringen van het belang van de CO2-heffing. Uiteindelijk is het deels gelukt. Natuur & Milieu is tevreden dat er een forse CO2-heffing in het akkoord staat voor het deel van de uitstoot dat we moeten reduceren. Nu nog opletten dat het goed wordt uitgewerkt.

We hebben iets kunnen maken dat voldoet aan het doel, dat overduidelijk in het publiek belang is en niet een optelsom van deelbelangen.

Geen schoonheidsprijs

De weg naar het Klimaatakkoord was een onduidelijk, vaak chaotisch proces en verdient niet de schoonheidsprijs. Op een aantal punten heeft het kabinet keuzes gemaakt waar we niet achter staan en die een echte duurzame transitie in de weg staan. Wiebes zegt hierover: ‘Het was zeker niet het snelste proces, maar in mijn ogen wel de manier die voor het meeste draagvlak zorgt.’ Een volgende keer zou hij het dan ook ruwweg op dezelfde manier doen. ‘We hebben iets kunnen maken dat voldoet aan het doel, dat overduidelijk in het publiek belang is en niet een optelsom van deelbelangen.’

Zelf een groene doener?

De minister is weinig mededeelzaam als het over de duurzaamheid in zijn eigen leven gaat. Thuis heeft de minister nog geen zonnepanelen of een warmtepomp. Hij zegt rustig af te wachten tot zijn wijk aan de beurt is om van het gas af te gaan. ‘Veel goedkoper en makkelijker, dan om het nu al in je eentje te doen.’ En vlees eten? Dat doet hij nauwelijks. ‘Maar niet omdat ik de wereld wil redden, maar omdat ik vlees een nogal onsmakelijk product vind.’

En nu?

‘Nu aan de slag, we hebben lang genoeg gepraat’, was de boodschap van Natuur & Milieu op de dag van de presentatie van het Klimaatakkoord. Nu het akkoord er is, zijn we in een nieuwe fase beland. Volgens de minister is van het allergrootste belang dat we het akkoord zo uitwerken, dat we het ook gaan waarmaken. ‘Starten waar het kan en snel uitwerken waar het moet. Makkelijk zal dat niet zijn, maar moeilijker dan het akkoord opstellen, kan het ook niet worden’. Vanuit Natuur & Milieu blijven we druk zetten en oplossingen aandragen om de plannen van dit kabinet te verbeteren, zodat de duurzame toekomst ook echt binnen handbereik is.

Lees meer over het Klimaatakkoord.

  • sponsor
  • sponsor
  • sponsor