Op weg naar een oplossing
voor de stikstofcrisis

Naast de grote opgave om klimaatverandering tegen te gaan, hebben we in Nederland ook te maken met een biodiversiteitscrisis. De natuur heeft te weinig ruimte en wordt te zwaar belast, met name door stikstof Stikstof is van zichzelf niet schadelijk voor mensen en de natuur. Stikstof wordt samen met zuurstof en waterstof omgezet in stikstofoxiden (NOx) of ammoniak (NH3). De problemen rondom stikstof gaan over deze stikstofoxiden en ammoniak. . De rechter oordeelde dat de overheidsmaatregelen om de uitstoot terug te dringen niet werkten. Wat is het probleem eigenlijk en wat doen wij om het op te lossen?

Wat is het probleem met stikstof?

De uitstoot van stikstof door landbouw, industrie, verkeer en huishoudens is schadelijk voor de natuur. Nederland heeft de minste natuur van Europa en de diversiteit aan plant- en diersoorten, waaronder insecten en vogels, holt door het overschot aan stikstofoxiden en ammoniak achteruit. Deze stoffen zijn schadelijk voor de natuur als er te veel van in de lucht, bodem of water terechtkomen. Ze zorgen ervoor dat planten harder groeien en andere planten overwoekeren. Daardoor verdwijnen insecten, vlinders en vogels. Alleen door de uitstoot van stikstof flink te verlagen, kunnen we kwetsbare natuur in Nederland behouden en herstellen. Minder stikstof betekent ook een forse verbetering van de waterkwaliteit, luchtkwaliteit en volksgezondheid.

Wat ziet Natuur & Milieu als oplossing?

Op 29 mei 2019 oordeelde de Raad van State dat de PAS In 2015 is door de overheid het ‘Programma Aanpak Stikstof’ (PAS) gestart. Dit programma bestond uit twee typen maatregelen: maatregelen om stikstofuitstoot bij de bron te verminderen en maatregelen om de schade door stikstof aan de natuur zo goed mogelijk te herstellen. niet voldoet aan de Europese natuurwetgeving. Voor Natuur & Milieu benadrukt deze uitspraak dat het huidige landbouwsysteem failliet is. We hebben integrale en structurele oplossingen nodig voor een landbouw die toekomstperspectief biedt. Veel oplossingen en maatregelen voor de stikstofcrisis hebben ook een positief effect op ons klimaat, de biodiversiteit en onze gezondheid. Daarom is het van groot belang om problemen met de biodiversiteit en ons klimaat tegelijk aan te pakken met de stikstofcrisis. Wij vinden dat nieuw stikstof- en klimaatbeleid tenminste moet voldoen aan de volgende criteria:

  • Nederland moet de stikstofuitstoot binnen maximaal 10 jaar halveren, en niet zoals nu in de stikstofwet staat binnen 15 jaar;
  • Er moet een ambitieus herstelprogramma voor de natuur komen, met aandacht voor nieuwe natuur zodat gebieden met elkaar worden verbonden;
  • De overheid moet de transitie naar duurzame landbouw zo uitvoeren, dat duurzame kringloopboeren worden gesteund.

Wij staan kritisch tegenover dure oplossingen en technische oplossingen waarvan niet is bewezen dat ze de stikstofuitstoot terugdringen. Ze jagen met name individuele boeren vaak nog verder op kosten en er is meer risico dat die investeringen niet worden terugverdiend. Ook zijn dergelijke oplossingen vaak niet integraal: ze richten zich op een deel van het stikstofprobleem, in plaats van op alle factoren die optellen tot een probleem. We moeten het probleem bij de bron aanpakken. We reiken daarvoor onze integrale oplossingen aan in gesprekken met het kabinet, beleidsmakers en politici. Zo zorgen we ervoor dat ons pleidooi wordt gehoord.

Wat doet Natuur & Milieu rondom stikstof?

Natuur & Milieu heeft de PAS de afgelopen jaren kritisch gevolgd. Samen met andere natuur- en milieuorganisaties hebben wij ons ingezet om de PAS bij te stellen. We sporen provinciale en landelijke overheden al lange tijd aan geen activiteiten toe te staan die stikstof produceren bij natuurgebieden waar de stikstofneerslag al te hoog was. Daarnaast hebben wij ons vooral ingezet voor een effectiever mestbeleid. Mest zorgt namelijk voor veel stikstofuitstoot doordat het verdampt in de lucht als ammoniak en naar het grondwater spoelt als nitraat. Via lobby en met praktijkvoorbeelden tonen we aan hoe we op een andere manier met mest kunnen omgaan, zodat er niet te veel maar ook niet te weinig in de bodem belandt. Op die manier kan de kringloop gesloten worden.

Om uit de stikstofimpasse te komen hebben we de handen ineengeslagen met Natuurmonumenten, LTO Nederland, VNO-NCW, MKB-Nederland en Bouwend Nederland. Samen werkten we een aanpak uit die ervoor zorgt dat de stikstofdeken vermindert, de natuur versterkt en boeren toekomst biedt. De kracht van dit voorstel is de samenwerking met partijen die het moeten gaan doen. Voor het eerst is uitgewerkt hóé we de doelen willen halen. Hierin zien we een belangrijke rol weggelegd voor de gebiedsaanpak. Wij zien dit voorstel als een eerste stap in de goede richting. Maar er moet nog wel veel gebeuren om de uitstoot te halveren en te zorgen voor betere waterkwaliteit, klimaatverandering tegen te gaan en om de natuur te herstellen.

 

Wat gebeurde er in de tijd?


Programmatische Aanpak Stikstof (PAS)

Om het stikstofprobleem te verminderen, is in 2015 het Programma Aanpak Stikstof (PAS) gestart. Dit programma bestond uit twee typen maatregelen: maatregelen om stikstofuitstoot bij de bron te verminderen en maatregelen om de schade door stikstof aan de natuur zo goed mogelijk te herstellen. Door de PAS konden activiteiten plaatsvinden ondanks dat ze stikstof uitstoten en schadelijk waren voor een beschermd natuurgebied. Hier stond de belofte tegenover dat in natuurgebieden maatregelen werden genomen om de natuur daadwerkelijk te herstellen.


Uitspraak Raad van State over stikstofbeleid

Helaas bleken deze maatregelen onvoldoende te helpen om de natuur te herstellen en daalde de stikstofuitstoot in Nederland niet. Daarom spanden Mobilisation for the Environment (MOB), Vereniging Leefmilieu en Stichting Werkgroep Behoud de Peel procedures aan bij de Raad van State. Op 29 mei 2019 oordeelde de Raad van State dat de PAS niet voldoet aan de Europese natuurwetgeving. Sindsdien mag Nederland geen vergunningen meer afgeven voor projecten die tot meer stikstof leiden, ‘op de pof van de natuur’. Dit had grote gevolgen voor onze maatschappij. Honderden projecten in Nederland kwamen stil te liggen, waardoor bijvoorbeeld de energietransitie wordt vertraagd. Door de uitspraak moet de overheid nieuw beleid maken om de stikstofuitstoot omlaag te brengen en de natuur in Nederland beter te beschermen.


Kabinetsreactie naar aanleiding van Remkes: boodschap komt aan

Het kabinet reageerde op het verkregen advies van de commissie Remkes voor de aanpak van de stikstofcrisis. De stevige boodschap van Remkes lijkt te zijn aangekomen: het kabinet neemt voor de aanpak van de crisis een deel van het advies over. Er wordt ingezet op investeren in direct natuurherstel, gerichte snelheidsverlagingen en het beperken van grote uitstoters. Daarnaast ziet het kabinet ook in dat het afschaffen van natuur echt geen optie is.

Lees het nieuwsbericht

Een nieuw verdienmodel voor boeren

Wij zien een versnelde overgang naar kringlooplandbouw als enige houdbare oplossing voor de lange termijn en stellen concrete stappen voor. De overheid moet de regie pakken en met boeren, supermarkten, leveranciers en banken zorgen voor een lonend verdienmodel. Een model dat de boer in staat stelt om te boeren en er tegelijkertijd voor zorgt dat de landbouw weer past binnen de milieugrenzen van ons land.

Bekijk onze blog

Maatregelen kabinet stikstofcrisis

Het kabinet presenteerde in november 2019 een pakket maatregelen om Nederland uit de stikstofcrisis te trekken. Wij vinden het een goede zaak dat de maximumsnelheid wordt verlaagd om zo ruimte te maken voor woningen, onderhoud aan het spoor, maar bijvoorbeeld ook de aanleg van windmolenparken. Banen moeten behouden blijven en de woningnood aangepakt. Maar we hadden deze moed ook graag willen zien als het gaat om landbouw.

Lees het nieuwsbericht

Kabinet investeert flink in natuurherstel, pakt stikstofoverschot onvoldoende aan

In de komende 10 jaar investeert het kabinet een substantieel bedrag en laat hiermee zien het belang van natuurherstel serieus te nemen. En dat is hard nodig. Insectensterfte en het verlies van bloemen en vogels dringen de natuur ieder jaar verder in de verdrukking.

Lees het nieuwsbericht

Stikstofadvies commissie-Remkes

Op 8 juni 2020 presenteerde de commissie-Remkes het laatste deel van het ‘stikstofadvies’. In dit advies staan aanbevelingen voor het kabinet hoe Nederland het stikstofprobleem op kan lossen voor de lange termijn en voor alle sectoren. Dit advies werd uitgebracht in opdracht van het kabinet vanwege de stikstofuitspraak door de Raad van State van een jaar geleden.

Lees het nieuwsbericht

Wetsvoorstel stikstof biedt schijnoplossing

Door vast te houden aan de helft van de benodigde stikstofreductie, kiest het kabinet opnieuw voor een papieren oplossing ten koste van onze natuur. Daarmee sorteren we voor op een volgende stikstofcrisis. Natuur- en milieuorganisaties doen een dringend beroep op de Tweede Kamer om toekomstgerichte keuzes te maken en het advies van de Commissie Remkes in het wetsvoorstel over te nemen.

Lees het nieuwsbericht

Stikstofwet is niet genoeg om natuur te redden

Alleen door de stikstofuitstoot fors te verlagen, kunnen we kwetsbare natuur in Nederland behouden en herstellen. Op 10 december besprak de Tweede Kamer het wetsvoorstel ‘stikstofreductie en natuurherstel’, waarin staat hoe de stikstofuitstoot omlaag moet. Maar dit wetsvoorstel is in huidige vorm bij lange na niet voldoende om de natuur te redden.

Lees het nieuwsbericht

Gezamenlijk voorstel natuur-, boeren- en ondernemersorganisaties om uit stikstofimpasse te komen

De stikstofwet van het kabinet is onvoldoende om de natuur op tijd te kunnen laten herstellen en de landbouw perspectief te geven. Ook voor de uitvoering van het Klimaatakkoord, de verdere uitrol van duurzame energie, en de woningbouw is een doorbraak in de aanpak van het stikstofprobleem nodig. Pas als we samenwerken kunnen we snelheid maken. Daarom heeft Natuur & Milieu de handen ineengeslagen met Natuurmonumenten, LTONederland, VNO-NCW, MKB-Nederland en Bouwend Nederland. We kwamen met een voorstel voor een aanpak die de vermindering van de uitstoot van stikstof stevig versnelt, de natuur versterkt, boeren toekomst biedt en die weer ruimte schept voor nieuwe economische ontwikkelingen. Een eerste stap in de goede richting, maar er moet nog wel veel gebeuren om de uitstoot te halveren en te zorgen voor betere waterkwaliteit, klimaatverandering tegen te gaan en om de natuur te herstellen.

Lees het nieuwsbericht

Planbureau voor de Leefomgeving positief over voorstellen stikstofversnelling

Het voorstel voor stikstofversnelling van Natuur & Milieu, Natuurmonumenten, LTONederland, VNO-NCW, MKB-Nederland en Bouwend Nederland bevat verschillende bouwstenen die natuurdoelen en versoepeling van vergunningverlening dichterbij kunnen brengen. Dat zegt het Planbureau voor de Leefomgeving in een eerste reflectie. Het voorgestelde tempo ligt hoog, waarbij het PBL een aantal risico’s in de uitvoering benoemt.

Lees het nieuwsbericht

Natuur geen onderwerp tijdens formatie

De Nederlander kan zelf geen wetten maken, geen natuur aanleggen, niet herstellen of beschermen. Daarvoor is een stevige overheid nodig. Maar de formerende partijen zeggen niks over natuur. Daarom riepen natuur- en milieuorganisaties de onderhandelaars op om in de volgende fase van de formatie de natuur niet langer te negeren. Vergroen het regeerakkoord, maak geen #negeerakkoord!

Lees het nieuwsbericht
Delen

Lees meer

[gravityform id="98" title="false" description="false"]
<div class='gf_browser_unknown gform_wrapper' id='gform_wrapper_98' ><div id='gf_98' class='gform_anchor' tabindex='-1'></div><form method='post' enctype='multipart/form-data' id='gform_98' action='/blog/hoe-komen-we-uit-de-stikstofcrisis/#gf_98' data-abide > <div class='gform_body'><ul id='gform_fields_98' class='gform_fields top_label form_sublabel_below description_below'><li id='field_98_1' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' for='input_98_1' >E-mailadres<span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_email'> <input name='input_1' id='input_98_1' required type='email' value='' class='medium' aria-required="true" aria-invalid="false" /> </div></li><li id='field_98_2' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' ><span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_checkbox'><ul class='gfield_checkbox' id='input_98_2'><li class='gchoice_98_2_1'> <input name='input_2.1' type='checkbox' value='Ja, houd mij per e-mail op de hoogte van nieuws, aanbiedingen en andere informatie van Natuur &amp; Milieu.' id='choice_98_2_1' /> <label for='choice_98_2_1' id='label_98_2_1'>Ja, houd mij per e-mail op de hoogte van nieuws, aanbiedingen en andere informatie van Natuur & Milieu.</label> </li></ul></div></li><li id='field_98_3' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' >Privacy<span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_checkbox'><ul class='gfield_checkbox' id='input_98_3'><li class='gchoice_98_3_1'> <input name='input_3.1' type='checkbox' value='Ja, ik ben 16 jaar of ouder en ik geef toestemming voor het verwerken van mijn persoonsgegevens zoals vermeld in de privacyverklaring.' id='choice_98_3_1' /> <label for='choice_98_3_1' id='label_98_3_1'>Ja, ik ben 16 jaar of ouder en ik geef toestemming voor het verwerken van mijn persoonsgegevens zoals vermeld in de privacyverklaring.</label> </li></ul></div></li><li id='field_98_4' class='gfield gfield_html gfield_html_formatted gfield_no_follows_desc field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' >Bekijk de <A href="https://www.natuurenmilieu.nl/privacy-en-cookiebeleid/" target=_blank>privacyverklaring</A></li> </ul></div> <div class='gform_footer top_label'> <input type='submit' id='gform_submit_button_98' class='gform_button button' value='Versturen' onclick='if(window["gf_submitting_98"]){return false;} if( !jQuery("#gform_98")[0].checkValidity || jQuery("#gform_98")[0].checkValidity()){window["gf_submitting_98"]=true;} ' onkeypress='if( event.keyCode == 13 ){ if(window["gf_submitting_98"]){return false;} if( !jQuery("#gform_98")[0].checkValidity || jQuery("#gform_98")[0].checkValidity()){window["gf_submitting_98"]=true;} jQuery("#gform_98").trigger("submit",[true]); }' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='is_submit_98' value='1' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_submit' value='98' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_unique_id' value='' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='state_98' value='WyJbXSIsIjUzYTVmOWI1MGFlZDU4ZjI0NzYwYTBhZDY0NTJkZjJiIl0=' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_target_page_number_98' id='gform_target_page_number_98' value='0' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_source_page_number_98' id='gform_source_page_number_98' value='1' /> <input type='hidden' name='gform_field_values' value='' /> </div> </form> </div><script type='text/javascript'> jQuery(document).bind('gform_post_render', function(event, formId, currentPage){if(formId == 98) {} } );jQuery(document).bind('gform_post_conditional_logic', function(event, formId, fields, isInit){} );</script><script type='text/javascript'> jQuery(document).ready(function(){jQuery(document).trigger('gform_post_render', [98, 1]) } ); </script>