Betalen per kilometer: gaan we rekeningrijden in 2025?

Rekeningrijden: bij veel mensen gaan van het woord alleen al hun haren rechtovereind staan. Een gevoelig onderwerp dus, maar tegelijkertijd een maatregel die veel impact kan hebben voor de omslag naar toekomstbestendig vervoer. Bij Natuur & Milieu maken wij ons er daarom hard voor dat deze maatregel er komt. Vanaf 2025 moet rekeningrijden of ‘Betalen naar Gebruik’ de huidige stimuleringsmaatregelen vervangen. Dat is een hele stap. Voor de industrie komt er een milde CO2-heffing, voor vrachtverkeer komt er een vrachtwagenheffing. Maar waarom zijn we dan zo terughoudend met kilometerheffing voor personenauto’s? We leggen je graag meer uit over het ‘r-woord’. 

Wat is rekeningrijden?

Als we in Nederland gaan rekeningrijden, dan betekent dat een omslag van ons belastingsysteem voor mobiliteit. Dat klinkt ingewikkeld, maar het werkt als volgt: nu heffen we vooral belasting op de aanschaf en het bezit van een auto (BPM en wegenbelasting). Voor het gebruik betaal je enkel via accijns op brandstof. Bij rekeningrijden wordt dat anders. Daarbij wordt het gebruik belast: hoe meer kilometers je maakt met de auto, hoe meer je betaalt. Eigenlijk is het heel vergelijkbaar met treinreizen: een retourtje Utrecht-Gouda is goedkoper dan een retourtje Utrecht-Maastricht. 

Waarom is rekeningrijden zo’n gevoelig onderwerp?

Het eerste gevoel dat bij autobezitters opkomt, is: ‘We gaan meer betalen’, en daar wordt niemand echt blij van. Toch hoeft dit helemaal niet zo te zijn. Bij de juiste vorm, gaan we niet méér, maar simpelweg anders betalen. Ook vinden veel mensen het idee van rekeningrijden oneerlijk, omdat ze meer moeten betalen als ze veel autorijden. In vergelijking met het huidige systeem is dat eigenlijk niet eens oneerlijker. Nu betalen mensen die hun auto helemaal niet gebruiken immers ook wegenbelasting. 

Daarnaast is rekeningrijden vooral een gevoelig onderwerp in de politiek. Neelie Kroes (VVD) was in de jaren 80 de eerste minister die dit woord in de mond durfde te nemen. In de jaren erna is het onderwerp nog vaak ter sprake gekomen, maar discussies werden vaak snel weer de kop ingedrukt. Door een ander belastingsysteem veranderen immers de inkomsten van de overheid. Hoe betalen we straks het onderhoud aan de wegen zonder wegenbelasting? En wat als auto’s straks qua bezit heel goedkoop worden? Of niemand meer fossiele brandstoffen tankt en dus geen accijns betaalt? Dat leidt tot zorgen. Toch heeft de Staatssecretaris  in 2019 na overleg met de Tweede Kamer over het Klimaatakkoord eindelijk toegezegd dat er een vorm van rekeningrijden wordt toegepast vanaf 2025. 

Waarom vinden wij rekeningrijden een goed idee? 

De toezegging van de staatssecretaris stemt ons positief. We moeten immers toe naar toekomstbestending vervoer, want de huidige situatie is niet houdbaar. Niet voor de wegen (die slibben dicht, aldus de ANWB), niet voor het klimaat en niet voor onze gezondheid. Er is nu veel luchtvervuiling door de uitstoot van broeikasgassen en fijnstof, dat heeft invloed op onze natuur, de opwarming van de aarde en de volksgezondheid. Ons doel is daarom: minder (vervuilende) auto’s op de weg. Het is daarom bij personenauto’s net zoals bij de industrie: we moeten toe naar een systeem waarbij de vervuiler betaalt. Rekeningrijden biedt daarbij een uitkomst. 

Hoeveel kost rekeningrijden? 

Het ministerie van Financiën heeft de effecten van verschillende  varianten van betalen naar gebruik laten doorrekenen. Totdat de overheid een beslissing heeft gemaakt, blijft het nog onduidelijk hoeveel rekeningrijden precies gaat kosten. Maar zelfs een relatief lage financiële prikkel is een bewezen stimulans voor gedragsverandering. Goedkoper reizen ná de spits trekt veel reizigers over de streep, zo bleek ook bij het treinvervoer. Een lagere bijtelling stimuleert daarnaast met succes de vraag naar schonere voertuigen. Het duurt nog lang voordat we zijn afgestapt van fossiele brandstoffen, en een heffing biedt een goede weg om geleidelijk afscheid te nemen van onze vervuilende diesel- en benzineauto’s. 

Welke vorm van rekeningrijden komt er? 

De overheid heeft onderzoek gedaan naar vier vormen van rekeningrijden of betalen naar gebruik. Die verkenning is toegezegd in het Klimaatakkoord. De omslag naar een ander belastingsysteem met een kilometerheffing kan namelijk op meerdere manieren plaatsvinden. Het is nu zaak dat de overheid een keuze maakt uit de verschillende varianten. Voor alle varianten geldt dat de motorrijtuigenbelasting (MRB) wordt omgezet naar een kilometerprijs. De aanschafbelasting (BPM) en de accijnzen op brandstof blijven ongewijzigd. 

1. Betalen naar gebruik voor alle auto’s
Alle autogebruikers betalen een bedrag per gereden kilometer (een vlakke kilometerheffing). 

2. Betalen naar gebruik voor elektrische auto’s. 
Alleen gebruikers van elektrische auto’s betalen een bedrag per gereden kilometer.  

3. Betalen naar gebruik gebaseerd op tijd en plaats.
Autogebruikers betalen een bedrag dat afhankelijk is van het tijdstip van hun reis (dag of nacht) en de route (door stedelijk gebied of daarbuiten).  

4. Betalen naar gebruik gebaseerd op tijd, plaats en uitstoot.
Autogebruikers betalen een bedrag per kilometer dat afhankelijk is van specifieke factoren die gebonden zijn aan tijd, plaats en uitstoot (een gedifferentieerde heffing). Hierbij kun je denken aan een toeslag voor dieselauto’s, reizen tijdens spitsuren of reizen over wegen waar veel files zijn.

De varianten leiden volgens het onderzoek van de overheid allemaal tot minder files, kortere autoritten en daardoor ook tot flink minder autokilometers (tot wel 20 procent minder). Ook neemt de uitstoot van CO2 en stikstof flink af. Vooral de gedifferentieerde heffing, de laatste variant, leidt tot minder files (een afname van wel 66 procent) en minder uitstoot (een afname van 24 procent). Ten slotte leiden alle varianten ertoe dat we iets meer auto’s gaan kopen en leiden variant 1, 3 en 4 tot de groei van het aandeel elektrische auto’s.  

De rol van rekeningrijden in het Klimaatakkoord

Een kilometerheffing kan dus bijdragen aan een groeiend aandeel elektrische weggebruikers ten opzichte van gebruikers van benzine- en dieselauto’s. Maar het kan ook bijdragen aan een andere verhouding in de verkoop van nieuwe elektrische of fossiele auto’s. Dat is hard nodig, want in het Klimaatakkoord hebben we ons tot doel gesteld dat in 2030 alle nieuw gekochte auto’s elektrisch zijn. Een gedifferentieerde heffing kan volgens het recente onderzoek ertoe leiden dat in 2030 49 procent van alle nieuw gekochte auto’s elektrisch is. Uit aanvullend onderzoek blijkt bovendien dat de heffing ook kan leiden tot een aandeel van elektrische auto’s van 80 procent. Daarvoor moet de heffing wel gecombineerd worden met andere maatregelen zoals een aanschafsubsidie voor particuliere uitstootvrije auto’s en een betere laadinfrastructuurOm het doel van 100 procent te behalen, is dus nog meer inspanning nodig.

Voor welke vorm zet Natuur & Milieu zich in? 

Het huidige onderzoek stemt ons hoopvol. Bij Natuur & Milieu zetten wij ons in voor de gedifferentieerde kilometerheffing die afhangt van hoe vervuilend en hoe zwaar de auto is, hoe druk de wegen zijn waarop je rijdt en wanneer je rijdt. Deze kilometerheffing biedt een enorme stimulans voor schonere en andere manieren van reizen: daar moeten we naartoe! Nu is het aan de overheid om een keuze te maken voor een variant. De verkiezingen zijn daarbij belangrijk. Betalen naar gebruik moet onderdeel worden van het beleid van de nieuwe regering. Wij houden de verkiezingsprogramma’s daarom nauw in de gaten en blijven het gesprek aangaan met politici en ambtenaren.  

Minder vliegen en anders reizen
Minder vliegen en anders reizen

Om de klimaatdoelen van Parijs te halen moeten we schoner, anders en minder vervoeren. Zodat we kunnen reizen, maar dan duurzaam en in een schone omgeving. Ook jij kan hier aan bijdragen door flexibel te werken, minder te reizen of voor schone alternatieven van vervoer te kiezen.

Ontdek wat jij kunt doen
Delen

Lees meer

[gravityform id="98" title="false" description="false"]
<div class='gf_browser_unknown gform_wrapper' id='gform_wrapper_98' ><div id='gf_98' class='gform_anchor' tabindex='-1'></div><form method='post' enctype='multipart/form-data' id='gform_98' action='/blog/gaan-we-rekeningrijden-in-2025/#gf_98' data-abide > <div class='gform_body'><ul id='gform_fields_98' class='gform_fields top_label form_sublabel_below description_below'><li id='field_98_1' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' for='input_98_1' >E-mailadres<span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_email'> <input name='input_1' id='input_98_1' required type='email' value='' class='medium' aria-required="true" aria-invalid="false" /> </div></li><li id='field_98_2' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' ><span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_checkbox'><ul class='gfield_checkbox' id='input_98_2'><li class='gchoice_98_2_1'> <input name='input_2.1' type='checkbox' value='Ja, houd mij per e-mail op de hoogte van nieuws, aanbiedingen en andere informatie van Natuur &amp; Milieu.' id='choice_98_2_1' /> <label for='choice_98_2_1' id='label_98_2_1'>Ja, houd mij per e-mail op de hoogte van nieuws, aanbiedingen en andere informatie van Natuur & Milieu.</label> </li></ul></div></li><li id='field_98_3' class='gfield gfield_contains_required field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' ><label class='gfield_label' >Privacy<span class='gfield_required'>*</span></label><div class='ginput_container ginput_container_checkbox'><ul class='gfield_checkbox' id='input_98_3'><li class='gchoice_98_3_1'> <input name='input_3.1' type='checkbox' value='Ja, ik ben 16 jaar of ouder en ik geef toestemming voor het verwerken van mijn persoonsgegevens zoals vermeld in de privacyverklaring.' id='choice_98_3_1' /> <label for='choice_98_3_1' id='label_98_3_1'>Ja, ik ben 16 jaar of ouder en ik geef toestemming voor het verwerken van mijn persoonsgegevens zoals vermeld in de privacyverklaring.</label> </li></ul></div></li><li id='field_98_4' class='gfield gfield_html gfield_html_formatted gfield_no_follows_desc field_sublabel_below field_description_below gfield_visibility_visible' >Bekijk de <A href="https://www.natuurenmilieu.nl/privacy-en-cookiebeleid/" target=_blank>privacyverklaring</A></li> </ul></div> <div class='gform_footer top_label'> <input type='submit' id='gform_submit_button_98' class='gform_button button' value='Versturen' onclick='if(window["gf_submitting_98"]){return false;} if( !jQuery("#gform_98")[0].checkValidity || jQuery("#gform_98")[0].checkValidity()){window["gf_submitting_98"]=true;} ' onkeypress='if( event.keyCode == 13 ){ if(window["gf_submitting_98"]){return false;} if( !jQuery("#gform_98")[0].checkValidity || jQuery("#gform_98")[0].checkValidity()){window["gf_submitting_98"]=true;} jQuery("#gform_98").trigger("submit",[true]); }' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='is_submit_98' value='1' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_submit' value='98' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_unique_id' value='' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='state_98' value='WyJbXSIsIjUzYTVmOWI1MGFlZDU4ZjI0NzYwYTBhZDY0NTJkZjJiIl0=' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_target_page_number_98' id='gform_target_page_number_98' value='0' /> <input type='hidden' class='gform_hidden' name='gform_source_page_number_98' id='gform_source_page_number_98' value='1' /> <input type='hidden' name='gform_field_values' value='' /> </div> </form> </div><script type='text/javascript'> jQuery(document).bind('gform_post_render', function(event, formId, currentPage){if(formId == 98) {} } );jQuery(document).bind('gform_post_conditional_logic', function(event, formId, fields, isInit){} );</script><script type='text/javascript'> jQuery(document).ready(function(){jQuery(document).trigger('gform_post_render', [98, 1]) } ); </script>