Niks aan de hand, zo lang je je CO2 compenseert?

Kun je zorgeloos door blijven vliegen, zo lang je de CO2-uitstoot compenseert?

Vliegen is een van de grootste vervuilers van Nederland. De klimaatimpact van de luchtvaart blijft maar groeien, terwijl we juist CO2-uitstoot moeten gaan reduceren. Steeds meer Nederlanders zouden last hebben van vliegschaamte, maar tegelijkertijd is vliegen goedkoop en aantrekkelijk en blijft het aantal (verre) vliegvakanties maar stijgen.

Als we de klimaatafspraken van Parijs willen halen en de opwarming van de aarde binnen 1,5 of 2 graden willen houden moeten we minder gaan vliegen en anders gaan reizen. Maar is er misschien nog een andere oplossing? Vliegtuigmaatschappijen bieden steeds vaker de mogelijkheid om voor een paar euro de CO2-uitstoot van een geboekte vlucht te compenseren.

Werkt deze CO2-compensatie en is het de oplossing voor het klimaatprobleem? En dus: kan je gewoon door blijven vliegen, zo lang je de CO2-uitstoot compenseert?

De impact van vliegen

Bijna al onze activiteiten zorgen voor CO2 uitstoot en uitstoot van andere broeikasgassen zoals methaangas (CH4) en stikstofdioxide (N2O). Soms gebeurt dat direct door het stoken van bijv. benzine in auto’s of het verwarmen van je huis, maar vaker gebeurt het indirect bij bijvoorbeeld het produceren van ons voedsel of de spullen die we kopen.

Vliegtuigen zorgen voor veel uitstoot van broeikasgassen. Vliegen heeft naast de uitstoot van CO2 een extra grote impact op het klimaat, doordat vliegtuigen hoog in de atmosfeer wolken vormen wat het broeikaseffect verder met een factor 1,3 tot zelfs wel 5 maal versterkt. Dit wordt het Radiative Forcing effect genoemd.

Wat is CO2-compensatie?

Bij CO2-compensatie of klimaatcompensatie zorg je ervoor dat de CO2-uitstoot die jij veroorzaakt ergens anders op de wereld wordt gecompenseerd. Dat kan op twee manieren:

  • Laten opnemen van CO2 door de natuur. Dit is de meest bekende vorm van compensatie. Het concept is simpel: van het geld dat je doneert worden bomen geplant en die bomen nemen CO2 op, waardoor de concentratie in de lucht afneemt. Trees for All is een organisatie die dit doet.
  • Verminderen en voorkomen van de uitstoot van CO2 ergens anders. Je kunt CO2-uitstoot compenseren bij partijen zoals Fair Climate Fund of Green Seat die investeren in klimaatprojecten. Deze projecten zijn erop gericht om armere mensen in voornamelijk Afrika en Azië te voorzien van efficiëntere houtovens, biogasinstallaties of windmolens. In gebieden waar nu nog veel kolen en hout gestookt worden, is het relatief eenvoudig en goedkoop om de uitstoot daar te verkleinen. Bijkomend voordeel is dat de klimaatprojecten meestal ook grote medische en economische voordelen met zich meebrengen voor de lokale bevolking.

Werkt compenseren?

De grote vraag is: werkt CO2-compensatie? Het principe klinkt logisch en heel rechttoe rechtaan: je stoot CO2 uit, je betaalt geld aan een klimaatprogramma, zij zorgen voor CO2 compensatie ergens anders op de wereld, dus de hoeveelheid CO2 in de lucht blijft gelijk. Indien de prijs maar hoog genoeg is zullen bedrijven gestimuleerd worden om CO2 te reduceren en zo kosten te besparen. Maar toch is het niet zo simpel als het lijkt.

Een eerste probleem met CO2-compensatie is het grote verschil tussen het moment waarop de uitstoot plaatsvindt en het moment dat diezelfde hoeveelheid CO2 wordt verwijderd uit de lucht. Een vliegreis zorgt vandaag voor broeikasgassen en opwarming van de aarde. Compensatie door het aanplanten van bomen krijgt veel kritiek, omdat het lang duurt voordat een boom CO2 kan opnemen. Die tijd hebben we niet meer. Daarbij komt dat er gewoonweg niet genoeg ruimte is voor al die extra bomen en dat niet iedere boom dezelfde hoeveelheid CO2 kan opnemen, waardoor het lastig is om te meten hoeveel CO2 en uit de lucht wordt gehaald. Het aanplanten van bomen spreekt erg tot de verbeelding, maar als je je indenkt dat er iedere dag veel meer bossen gekapt worden, dan we kunnen aanplanten, is het veel logischer om te investeren in projecten die huidige bossen en oerwouden beschermen.

Het is daarnaast moeilijk om te meten en te controleren of en hoeveel CO2 er wordt gecompenseerd. Grootschalige compensatieprojecten zijn vaak niet transparant genoeg en corruptiegevoelig. De controle laat te wensen over, waardoor er niet vanuit kan worden gegaan dat de CO2-compensatie daadwerkelijk op dit moment wordt gerealiseerd, laat staan de komende jaren.

De kans op dubbeltellingen is groot. Eventuele CO2-compensatie zal moeten komen bovenop de doelstellingen van het land waar het compensatieproject plaatsvindt. Hoe weet je zeker dat het CO2-compensatieproject daadwerkelijk ‘extra’ is? Misschien stond deze CO2-reductie al in de plannen en betaal je eigenlijk voor compensatie die al zou worden uitgevoerd?

Is compenseren de oplossing?

Om klimaatverandering te stoppen, moeten we ons gedrag veranderen. Minder CO2 uitstoten door bijvoorbeeld minder vaak vlees te eten, duurzamer te gaan wonen en minder te vliegen. Compenseren van gemaakte CO2-uitstoot is het uitstellen en zelfs het ontmoedigen van gedragsverandering die zo hard nodig is. Compensatie wordt vaak gebruikt als excuus om door te gaan met uitstoten en het stimuleert zelfs niet-duurzaam gedrag.

De uitstoot van de luchtvaart moet omlaag. Met CO2-compensatie stoot je dezelfde hoeveelheid CO2 uit die nog vele decennia de aarde zullen opwarmen. Dan rekenen we het radiative forcing effect nog niet eens mee waar compensatieprogramma’s geen rekening mee houden. Zoveel tijd is er niet om klimaatverandering tegen te gaan.

Ja, je steunt met compensatie projecten in vaak derdewereldlanden, maar dat zijn projecten die sowieso zouden moeten plaatsvinden en niet als ‘extraatje’ dienen.

Kan ik zorgeloos door blijven vliegen?

De uitstoot van de luchtvaart moet omlaag en met CO2-compensatie draag je te weinig en te laat bij aan de reductie van emissies.

Dus: kun je zorgeloos door blijven vliegen, zo lang je de CO2-uitstoot maar compenseert? Nee, er is maar een effectieve oplossing: verminderen van CO2-uitstoot, compenseren is dweilen met de kraan open. Is de uitstoot niet te vermijden, dan kun je altijd beter de CO2-uitstoot compenseren dan niks doen. Kies dan bijvoorbeeld een van de programma’s die we hierboven noemen.

Inspiratie nodig voor een leuke vakantie waar je niet voor hoeft te vliegen? Bekijk onze bijzondere stedentrips in eigen land of laat je verrassen door de mooiste treinreizen van Europa.

  • sponsor
  • sponsor
  • sponsor