Steeds meer mensen kiezen voor een plantaardig, vegetarisch of een veganistisch voedingspatroon. Ook voedselproducenten, supermarkten en overheden zijn druk bezig de keuze voor lekkere, gezonde en duurzame alternatieven voor vlees steeds aantrekkelijker te maken. En begrijpelijk, want plantaardig(er) eten heeft een positief effect op het klimaat, dierenwelzijn en je gezondheid.
Een plantaardig voedingspatroon bestaat in principe uit het eten van minder of geen dierlijke producten en meer gezonde plantaardige producten, zoals granen, bonen, noten, groente en fruit. Simpelweg betekent dit, dat je naast vlees en vis, ook melkproducten, eieren en kaas iets vaker laat staan.
Veganistisch en plantaardig eten zijn niet per se hetzelfde. Mensen die een plantaardig dieet volgen eten voornamelijk plantaardige producten, maar dierlijke producten zijn geen verboden terrein. Het volgen van een plantaardig dieet kan in allerlei verschillende gradaties. Kies je voor een vegetarisch dieet? Dan laat je vaak alleen vlees en vis staan, en eet je nog wel eieren en zuivel. Een veganistisch dieet is ook een voorbeeld van een plantaardig dieet, maar gaat een stapje verder dan vegetarisch eten. Volg je een veganistisch dieet? Dan laat je álle dierlijke producten staan, waaronder zuivelproducten, eieren en honing. Ook is het hierbij belangrijk dat de producten niet gemaakt zijn met de hulp van dieren of dierlijke middelen. Kortom: een plantaardig dieet en een veganistisch dieet zijn niet geheel hetzelfde, maar zijn wel nauw met elkaar verbonden.
Overstappen op een volledig plantaardig dieet is niet altijd gemakkelijk, want producten als vlees en vis bevatten belangrijke voedingsstoffen, zoals eiwitten en vitamine B12. Gelukkig zijn er ook voldoende plantaardige producten die deze voedingstoffen bevatten. Op de website van het Voedingscentrum vind je een overzicht van alle geschikte plantaardige alternatieven. Uit onderzoek is gebleken dat het volgen van een plantaardig dieet diverse voordelen voor je gezondheid heeft. Zo geeft het Voedingscentrum aan dat je de kans op hart- en vaatziekten verkleint door minder vlees en meer producten te eten als volkoren granen, peulvruchten, groente, fruit en noten. Door veel te variëren met producten krijg je de juiste voedingstoffen binnen en voorkom je een tekort aan vitaminen en eiwitten. Diëtisten hebben sinds kort een plantaardig alternatief bedacht voor de Schijf van Vijf: Schijf for Life. Ze laten hiermee zien hoe je gezond plantaardig kunt eten.
Het eten van meer plantaardige producten en minder dierlijke producten heeft niet alleen voordelen voor je gezondheid, maar ook voor het milieu. De voedingsindustrie is namelijk verantwoordelijk voor 20 tot 35 procent van de uitstoot van alle broeikasgassen. Een groot gedeelte van deze uitstoot wordt veroorzaakt door de vlees- en zuivelindustrie. Daarnaast besparen we een hoop energie, grondstoffen en water als we meer groente en minder vlees eten. Om een voorbeeld te geven: door één week geen vlees te eten bespaar je maar liefst 130 liter water!
Het volgen van een plantaardig dieet brengt een hoop voordelen met zich mee, maar er liggen ook een aantal valkuilen op de loer. Wij hebben de drie belangrijkste valkuilen en bijbehorende oplossingen voor je op een rijtje gezet.
Het weglaten van dierlijke producten, zonder dat je op zoek gaat naar vervangende producten, kan zorgen voor tekorten aan bepaalde voedingstoffen of een onverzadigd gevoel. Als je een vegetarisch of meer plantaardig dieet volgt, kan je het beste zo veel mogelijk dierlijke producten vervangen door gelijkwaardige, plantaardige voedingsmiddelen.
Onbewust worden we dagelijks beïnvloed door onze omgeving en gewoontes bij de keuzes die we maken, zo ook op het gebied van voeding. Om een voorbeeld te geven: zijn bepaalde groentesoorten in de aanbieding? Dan zijn we sneller geneigd om te kiezen voor groente in plaats van vlees of vis.
Op het eerste gezicht lijkt het erop dat een plantaardig dieet niet goedkoop is. Sommige vleesvervangers of vegan producten zijn namelijk behoorlijk prijzig. Maar niets is minder waar, want er zijn namelijk genoeg betaalbare plantaardige producten, waaronder groente en peulvruchten, die goed kunnen dienen als vervangers voor dierlijke producten. Daarnaast komen er steeds meer huismerk vleesvervangers op de markt, die een stuk betaalbaarder zijn.
Ga bij het maken van gerechten op zoek naar geschikte vervangende producten. Kies bijvoorbeeld eens voor tofu in je paella in plaats van chorizo of vis.
Neem van te voren iets meer tijd om te bedenken welk gerecht je op tafel wilt toveren en kijk welke producten je gemakkelijk kunt vervangen. Wil je een recept maken waar je normaal gesproken vlees, vis, zuivel of ei in verwerkt? Bedenk dan voordat je de supermarkt bezoekt, welke alternatieven er zijn om deze producten te vervangen. Kies bijvoorbeeld voor peulvruchten als gezonde vervangers voor vlees. Daarnaast is het goed om je niet te veel te laten beïnvloeden door je omgeving. Ga je bijvoorbeeld een keer uiteten en kiest iedereen aan tafel voor een vleesgerecht? Durf dan je eigen keuzes te maken als je eigenlijk wilt gaan voor een vegetarisch gerecht.
Kies voor afwisseling in je dieet, waarbij je de ene keer kiest voor goedkopere opties als bonen of kikkererwten en de andere keer voor een sappige vegan burger. Op deze manier betaal je niet elke keer de hoofdprijs. Kijk daarnaast of je een product ook kunt kopen van het huismerk of bij een voordeligere winkel. Zo kost een avocado in de supermarkt al snel € 1,20, terwijl je op de markt misschien wel vier avocado’s voor dezelfde prijs kan krijgen. Kortom: een plantaardig dieet hoeft helemaal niet duur te zijn en is zeker de moeite waard om te proberen!
