Europese chemische stoffenbeleid (REACH)

LET OP: De inhoud van deze pagina kan achterhaald zijn, want die wordt niet meer geactualiseerd

Tandpasta, zonnebrandcrème, make-up, schoonmaakmiddelen, luchtverversers, speelgoed, verf, vloerbedekking, mobieltjes: alledaagse artikelen boordevol chemische stoffen waarover we weinig weten. We moeten de industrie op haar woord geloven dat ze ons hormoonsysteem niet beschadigen, niet kankerverwekkend zijn, ons niet sluipenderwijs vergiftigen. Of, om iets ‘onschuldigers’ te noemen, dat we er geen astma van krijgen en geen allergie aan overhouden.

Meer over chemische stoffen:
Bestrijdingsmiddelen in voedsel
Lichaamsverzorgingsproducten

Sinds 1981 bestaat er een Europees testsysteem voor chemicaliën (in Nederland de Wet milieugevaarlijke stoffen), maar dat geldt alleen voor stoffen die sinds die tijd op de markt zijn gekomen: de indertijd 100.106 bestaande stoffen zijn niet getest.

REACH
In 2001 lanceerde de Europese Commissie REACH, een ambitieus voorstel om alle chemische stoffen, bestaande én nieuwe, te testen voordat ze op de markt worden toegelaten. REACH staat voor Registratie, Autorisatie en Evaluatie van Chemische stoffen. REACH gaat uit van het voorzorgprincipe: niet de overheid moet beoordelen of een chemische stof toegelaten kan worden, een bedrijf moet aantonen dat een stof ongevaarlijk is voor mens en milieu.

REACH verplicht de chemie alle chemische stoffen binnen elf jaar te laten testen en te registreren in een centrale databank die wordt beheerd door het nieuwe Europees Chemicaliën Agentschap in Helsinki. Daarvoor is per stof een technisch dossier nodig met eigenschappen van de stof en de maatregelen om de risico’s te beheersen. Voor stoffen met productievolumes van meer dan 10.000 kilogram is ook een chemisch veiligheidsrapport vereist. Na registratie volgt evaluatie van de dossiers. Voor ‘zeer zorgwekkende stoffen’ (kankerverwekkend, mutageen, reprotoxisch, persistent, bio-accumulerend) is een autorisatie (vergunning) nodig van de Europese Commissie. Die wordt alleen afgegeven als een bedrijf kan aantonen dat de risico’s aanvaardbaar en controleerbaar zijn.

REACH harmoniseert het stoffenbeleid in de 25 lidstaten van de Europese Unie en komt in de plaats van 40 richtlijnen. REACH treedt naar verwachting voorjaar 2007 in werking en wordt in Nederland opgenomen in de Wet milieubeheer.

Het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie is behoorlijk uitgekleed. In het najaar van 2005 gingen het Europarlement en de Europese ministerraad akkoord met een compromisvoorstel, dat inhoudt dat uiteindelijk 8000 stoffen ‘REACH-plichtig’zijn: 70.000 bestaande stoffen - met productievolumes van minder dan 1 ton per jaar zijn vrijgesteld van REACH en voor 22.000 stoffen met productievolumes van 1 tot 10 ton per jaar is bestaande informatie over de gevaren voldoende.

Het zogeheten substitutieprincipe heeft het niet gehaald: het Europarlement wilde dat als er alternatieven bestaan voor een gevaarlijke stof, bedrijven daar verplicht op moeten overschakelen, maar Europese ministers van Economische Zaken haalden hier een streep door.

Natuur en Milieu was enthousiast over het oorspronkelijke voorstel maar teleurgesteld over het resultaat. Het voordeel van REACH ten opzichte van de bestaande wetgeving is dat het onderscheid tussen oude en nieuwe stoffen wordt opgeheven en dat alle stoffen die nu nog op de markt gaan komen volgens dezelfde systematiek zijn getest.

Klik hier voor het artikel 'Uitgeklede bescherming' in Terra 1-2006

In juni 2006 is een wetsvoorstel bij de Tweede kamer ingediend dat de uitvoering van REACH regelt en tevens de huidige Wet milieugevaarlijke stoffen overhevelt naar de Wet milieubeheer. In onze reactie heeft Natuur en Milieu de Tweede Kamer onder meer. gewezen op de vermindering van de rechtsbescherming voor milieuorganisaties en de noodzaak van voldoende aandacht voor de praktische uitvoering en handhaving.

Lees hier de brief aan de Tweede Kamer (pdf, 21 september 2006)

In september 2006 verscheen het rapport 'REACH en de invulling van hoofdstuk 9 Wet milieubeheer'  Het rapport beschrijft de juridische kansen en knelpunten van het wetsvoorstel Uitvoeringswet REACH met het oog op de bescherming van mens en milieu.

REACH en de invulling van hoofdstuk 9 Wet milieubeheer (rapport, september 2006)

Publicatiedatum: 26-10-2006